Пресс-центр Пресс-релиздер

23.05.2019

Кыргызстанда ар бир үчүнчү бала кедейликте өсөт

ПРЕСС-РЕЛИЗ

 

 Кыргызстанда ар бир үчүнчү бала кедейликте өсөт

 

Бирок дээрлик 787 000 кедей баланын ичинен 289 325 бала жөлөкпул алат. Балдары бар эң кедей үй чарбалары мамлекет тарабынан жөлөкпул түрүндө кепилденген социалдык жардамды албайт. Мындайлар болсо – 60%дан ашык.

 

БИШКЕК, 2019-жылдын24-майы. –Улуттук статистика комитетинин маалыматтарына ылайык, өлкөнүн калкынын 38 %ын балдар жана өспүрүмдөр түзөт. Бирок 32%ы же 787 000 бала Кыргызстанда кедейликте жашайт жана өсөт, алардын ичинен 200 000ге жакын бала кедейликтен башы чыкпай жашайт. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши, БУУнун Балдар фонду (ЮНИСЕФ) жана «Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык Коомдук фонду көйгөйдү жана балдарга инвестициялоонун келечектерин талкуулоо боюнча ачык диалогду өткөрүп жатат.

 

Кыргызстандык балдардын экинчи мууну кедейликте өсүп жатат, бул алардын интеллектуалдык жана денебой жактан өнүгүшүнө таасир этүүдө. Балдардын 12%ынын бою жапыз (2018), булар 80 000ге жакын бала. Бойдун жапыздыгы тамакты тое жебегендиктин жана өнөкөт кедейликтин тикелей белгисинен тышкары, когнитивдик өнүгүү 2-3 жылга создугушунун кыйыр белгиси болуп саналат. Интеллектуалдык өнүгүүдө көптөгөн кечигүүлөр жаш өткөн сайын жана детекция тутуму жок болгон учурда кийин социалдык өзгөчөлүгү болушу менен майыптыкка айланат. Кедейлик, баарынан тышкары, ден соолуктун начардыгы жана сабактагыжетишүүсүнүн начардыгы, өзүнө ойдогудай баа бере албагандыгы жана татыктуу эмгекке мүмкүнчүлүктүн аздыгы менен байланышкан.

 

«Биз азырынча региондогу аз сандагы «жаш» өлкөлөрдүн бири болуп саналабыз, анын экономикалык өсүш үчүн «мүмкүнчүлүктөрдүн демографиялык терезесин» ишке ашыруу мүмкүнчүлүгү бар. Ошондуктан бизде эбегейсиз жоопкерчилик жана балдар жаңы көйгөйлөргө жана эртеңки күндө өз учурундагы эмгек рыногунун керектөөлөрүнө даяр болушу үчүнбүгүнкү күндөн тартыпаларга өз учурунда жана адекваттуу инвестициялоо аркылуу ушулдемографиялыкдивиденддиэкономикалык дивидендгеайландыруунунмаанилүү миссиясы турат» - деп белгиледи экс-президент Роза Отунбаева.

 

Балдар кедейлигин чечүүнүн жолдору белгилүү, сыналган жана глобалдуу талданган. Потенциалдуу таасирдүү «өбөлгө» да, атап айтканда, «Үй-бүлөгө көмөк» жөлөкпулу же мурдагы Балалуу кедей үй-бүлөлөргө ар айдагы жөлөкпул бар. Бирок 787 000 кедей баланын ичинен 2019-жылдын1-апрелине карата абал боюнча 289 325бала жөлөкпул алат. Наристе курактагы балдарды жөлөкпул менен жакшыртылган камтуу – бул балалуу үй-бүлөдөгү кошумча киреше.

 

«Изилдөөлөр балдар кедейлиги экономикалык жактан ИДПнын 1%дан 5 %га чейинки жоготууларына алып келээрин көрсөтүп турат. Кыргызстандын контекстинде бул болжол менен 1.5 миллион АКШ доллары. Биз балдарга инвестициялабай жана инвестициялардын убактысын кийинкиге калтырып, күн сайын экономикалык жоготууларга кабылып жатабыз», - деп айтты Кыргызстандагы ЮНИСЕФ башчысыЮкиэМокуо.

 

Тез өзгөрүп, айкын эместик, социалдык-экономикалык чабалдык өсүп жаткан дүйнөдө социалдык коргоонун, бирок натыйжалууөбөлгөлөрү бар, ачык жана ошол эле учурда жөнөкөй жана ага муктаж болгондор үчүн түшүнүктүү социалдык коргоонун ролу жана мааниси өсүп жатат. Кедейликтин монетардык эмес көрүнүштөрүн азайтуу боюнча чаралар – бул саламаттык сактоо, тамактануу, мектепке чейинки жана XXI кылымда талап кылынган сапаттуу билим берүү кызмат көрсөтүүлөрүнөжеткиликтүүлүктү камсыз кылуу жана, сөзсүз түрдө, маалыматтык-коммуникациялык технологияларды пайдалануу жөндөмдөрүн колдонуу.

 

Ачык диалог Балдарды коргоо күнүнүн – 1-июндун алдында жана БУУнун Баланын укуктары жөнүндө конвенциясынын 30 жылдыгына арналган ЮНИСЕФтин кампаниясынын алкагында өткөрүлүп жатат, анын максаты баланын укугу реалдуулук болуп калышы үчүн маалымдар болууну арттыруу жана аракеттерге чакыруу болуп саналат.

 

 

ЮНИСЕФ жөнүндө:

БУУнун Балдар фонду (ЮНИСЕФ) бүткүл дүйнөдө балдардын жашоосун жакшыртуу үчүн, мында балдардын алда канча аялуу топторуна жардам берүүгө өзгөчө көңүл буруу менен дүйнөнүн 190 өлкөсүндө иштеп жатат. ЮНИСЕФ Кыргызстандагы өзүнүн өкүлчүлүгүн 1994-жылы ачкан. ЮНИСЕФ жана биздин ишибиз жөнүндө кошумча маалымат:https://www.unicef.org/kyrgyzstan/ru/, ошондой эле Facebook, Instagramжана Twitter.

 

Кошумча маалымат үчүн кайрылыңыздар:

МавлюдаДжапарова, ЮНИСЕФ Бишкек: тел: 0777919143; mdzhaparova@unicef.org

Акыркы жаңылыктар

20.08.2019

«Гений» радиоберүүсү: Кыргызстандык окуучулардын химия боюнча Эл аралык олимпиадада көрсөткөн жыйынтыктары

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында Парижде өткөн химия боюнча Эл аралык олимпиадасына катышкан кыргызстандык окуучулардын көрсөткөн жыйынтыктары жөнүндө сөз болду.   Олимпиада үстүбүздөгү жылдын июль айында өтүп, ага 84 өлкөдөн 330 окуучу катышкан. Кыргызстандан төрт окуучу: Нурсултан Соодонбеков, Эльмар Зикиров, Бакай Шейитов жана Мирхад ...
01.08.2019

Жайлоо өнүгүү борборунда тарбияланып жаткан балдардын креативдүү сапаттарын өнүктүрүшүүдө

Үстүбүздөгү жылдын 29-июлунда Ысык-Көл облусуна караштуу Ак-Суу районундагы Башарин жайлоосундагы «Заря» жайлоо өнүгүү борборунда «Баланын креативдүү сапаттарын өнүктүрүү» темасында семинар болуп өттү. Иш-чарага ата-энелер, облусттук билим берүү институтунун кызматкерлери, жергиликтүү бийликтин жана Заря корпоративинин өкүлдөрү катышты. Заря корпоративи балдарга таттууларды таратып көңүлдөрүн көтөрүшсө, жергиликтүү бийлик, райондук билим ...
01.08.2019

2019-жылдын 1-2-август күндөрү Бишкектеги КР Ала-Арча мамлекеттик резиденциясында КР Президентине караштуу чет өлкөлөрдөгү мекендештер менен байланыш боюнча Кеңештин биринчи жыйыны өтүп жатат

Белгилей кетсек, бул иш чара “Роза Отунбаеванын демилгеси” эл аралык коомдук фонду тарабынан негизделип, 2012, 2014, 2016, 2018-жылдары төрт ирет тең коомдо чоң окуя катары өткөн Мекендештер Форумунун ишмердигинин түздөн-түз жыйынтыгы деп айта алабыз. Анткени аталган иш чара мамлекеттик структура менен чет жактарда иштеп жүргөн мекендештердин Кыргызстанды өнүктүрүү максатындагы өз ара диалогун камсыз кылууда мыкты аянтча болуп бере алгандыгын ...
23.07.2019

Эко-арт лагердин катышуучулары ак илбирстерди көрүштү

Кара-Кужур жайлоосунда өтүп жаткан Кыргызстандагы биринчи эко-арт лагердин катышуучулары Ананьевадагы Айбанаттарды калыбына келтирүү борбору менен таанышып, ак илбирстерди көрүштү. 20 ашык өспүрүм 19-июлда Ысык-Көл облусунун Ананьева айылындагы Германиянын жаратылышты коргоо бирикмеси (NABU) Айбанаттарды калыбына келтирүү борборунда болушуп, ал жактагы эки ак илбирс, сүлөөсүн, бүркүт, түлкү жана куштарды көрүп, борбордун ишмердүүлүгү менен таанышып, ...
19.07.2019

Кыргызстанда активист-мигранттар үчүн адамдардын укуктарын алга илгерилетүү боюнча волонтердук иш тууралуу жайкы үйрөтүү лагери өттү

Үстүбүздөгү жылдын 12-июлунда USAIDдин "Адамдын укугу жана кадыр-баркы" долбоорунун алкагында мигранттар үчүн үч күндүк жайкы үйрөтүү лагери Жалал-Абад облусунун Кара-Алма айылында жайгашкан “Кара-Алма” эс алуу жайында өттү. Лагердин максаты – мигранттардын укуктарын алга илгерилетүү боюнча волонтердук иш жөнүндө маалыматты мурдагы мигранттарга берүү.   Лагердин ишине жалпысынан он алты мигрант болгон, коомдук лидер болууга жана коомдун ...
18.07.2019

Кара-Кужур жайлоосунда эко-арт лагери өтөт

2019-жылдын 20-июлунан 28-июлуна чейин Кыргызстандын эң кооз, ак илбирс уялаган, мамыры гүлдөрү жайнаган, атактуу - Кара-Кужур жайлоосунда 20 өспүрүм катышкан эко-арт лагери өтөт. Катышуучулар кино, актердук чеберчилик, живописти үйрөнүү аркылуу экология тууралуу түшүнүк алышат жана бул боюнча өз ойлорун айтууну үйрөнүшөт. Кыздар жана балдар аталган жанрлар боюнча командаларга бөлүнүп алып иштешет. Аларга ХV Казань фестивалында гран прини, «Ак илбирс» ...
18.07.2019

«Гений» радиоберүү: Мектеп бүтүрүүчүлөрдүн жалпы республикалык тестирлөөдө көрсөткөн жыйынтыктары

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында 2019-жылы мектепти аяктаган бүтүрүүчүлөрдүн билим сапаты жана аларга түзүлүп жаткан шарттар тууралуу сөз болду.   Жалпысынан жалпы республикалык тестирлөөгө 44289 адам катышып, 62 пайызы босого баллдан өттү, бул тууралуу кененирээк радиоберүүнүн катышуучулары КР Билим берүү жана илим министрлигинин өкүлү ...
16.07.2019

Жайлоо өнүгүү борборлору жөнүндө документалдык тасма тартылууда

Үстүбүздөгү жылдын 23-27-июндарында Жалал-Абад жана Ош облусунун жайлоолорунда жайгашкан жайлоо өнүгүү борборлорунда тарбияланып жаткан балдар тууралуу белгилүү кинорежиссёр, сценарист, продюсер, «Кыргыз киносу» кинотеатрынын негиздөөчүсү, “Дарак ыры” тасмасынын режиссеру Айбек Дайырбеков документалдык тасма тартты. Тасмага алгачкылардан болуп Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы “Кызыл –Кыштак”, “Нур –Айым” жайлоо өнүгүү ...
15.07.2019

Барскоон жана Сузак айыл аймактарынын жумушчу топтору үч күндүк окутуудан (коучинг) өтүштү

Үстүбүздөгү жылдын 5-7- июлунда Ысык-Көл облусунун, Кара-Ой айылынын Ак-Бермет эс алуу үйүндө үч күндүк окутуу (коучинг) болуп өттү. Окутуунун максаты – эки пилоттук айыл аймактын социалдык-экономикалык өнүгүү программасынын өнүктүрүү приоритеттерине миграция жана гендердик багытты жумушчу топтор жана эксперттер менен биргеликте киргизүү. Окутууга Барскоон жана Сузак айыл аймактарынын жумушчу топтору, гендер, миграция маселелери боюнча ...
11.07.2019

«Ынтымактуу конуштар» долбоор жазуу, аны жактоо боюнча иштешүүдө

Үстүбүздөгү жылдын 9-июлунда “Жаңы конуштарда социалдык жана гендердик теңчиликти бекемдөө аркылуу ынтымакты чыңдоо” долбоорунун алкагында пилоттук болуп кирген Бишкек шаарынын 10 жаңы конуштун жаш лидерлери, коомдук ден соолук комитеттеринин мүчөлөрү, муниципалдык аймактык башкармалыктардын башчыларынын орун басарлары, адистери менен бирге долбоор жазуу аны жактоо боюнча коучинг жолугушуу өттү. Пилоттук МАБ башчылары, өкүлдөрү, жаш лидерлер, ...
09.07.2019

Конкурс жарыяланат

КОНКУРС ЖАРЫЯЛАНАТ  Эко-Арт-Лагерь Кара-Кужур өрөөнү, Кочкор р/ну, Нарын обл 19-28- июль 2019-ж Катышуучуларды кантип тандап алабыз? Айлана-чөйрөнү коргоо, жаратылышка аяр мамиле кылуу жана ак илбирсти сактоо темасындагы макал-лакаптын негизинде сүрөт тартып жана ага аннотация жазып, аны: “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун электрондук дарегине 15.07.19 саат 17.00 чейин жибериниздер office@roza.kg Лагерь 12-15 жаш курактагы, жыйырма жаш улан ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»