Пресс-центр Жаңылыктар

03.10.2013

Роза Отунбаева: Бажы союзу – бул биздин жашоо мейкиндигибиз

Кыргызстандын мурдагы президенти жана тышкы иштер министри Роза Отунбаева DW’га интервьюсунда республикадагы абал жана анын Бажы союзуна кириши жөнүндө сүйлөшүүлөрдөгү көйгөйлөр жөнүндө айтып берди.

 

Фридрих Эберт атындагы фонддун (Friedrich-Ebert-Stiftung) чакыруусу боюнча Германияга Кыргызстандын мурдагы президенти жана тышкы иштер министри Роза Отунбаева келди. Фонддун конференц-залында ал республикадагы саясий жана экономикалык абал жөнүндө лекция окуду, андан соң DW’нын кабарчысынын суроолоруна жооп берди. Роза Отунбаева, атап айтканда, Кыргызстандын Бажы союзуна кириши жөнүндө сүйлөшүүлөрдөгү көйгөйлөр тууралуу айтып берди.

 

DW: Отунбаева айым, Берлинде сөз сүйлөп жатып, сиз Кыргызстанда парламенттик демократияны чыңдоо ишиндеги ийгиликтер жөнүндө көп айттыңыз. Ошону менен бирге айрым – өлкөнүн өзүндөгү да, ошондой эле чет өлкөлөрдөгү да – байкоочулар кезектеги саясий туруксуздук вариантын жокко чыгарбайт. Сиз кырдаалды кандай деп баалайсыз?

 

Роза Отунбаева: Демократияга, анын үстүнө парламенттик демократияга дайыма айрым туруксуздук мүнөздүү. Бирок мындан жаңы революция тобокелдиги жөнүндө тыянак чыгарууга болбойт. Бизде парламентте беш фракция бар, алар Кыргызстандагы бардык көйгөйлөрдү чечип жатат. Президенттин бийлиги чектелген. Анын бир бөлүгү – өкмөткө, калган бөлүгү парламентке өттү. Азыр өлкөдө бир падыша башкарат деген жок. Биз түзгөн ооздуктоо жана каршы салмак системасы бар. Бирок биз андан да чоң нерсени – парламенттик фракциялар алда канча туруктуу болгудай жана бүткүл беш жыл бою сакталгыдай кылууну каалайбыз

 

Биздин парламент үч жылдан бери иштеп жатат – кемчиликтер жана ар тарапка ооп кетүүлөр болгону менен, бирок иштеп жатат. Бир гана жолу өкмөттүк кризис болду. Азыр күн тартибинде өтө олуттуу маселе – Кумтөр көйгөйү турат (Кыргызстандын алтын кени запастары боюнча дүйнөдө үчүнчү орунда – Ред.), ал бюджеттин 15 пайызын жабат. Бул жагынан угулуп жаткан ызы-чуу, кыязы, айрым туруксуздук жөнүндө ойго алып келип жаткан шекилдүү.

 

- Сиз улантуучуга бийликти тынч жана ыктыярдуу түрдө өткөрүп берген Кыргызстандын биринчи жана азырынча жападан жалгыз президенти болдуңуз. Сиз иштеп жаткан мамлекет башчысы да ушундай кылат деп ишенесизби?

 

- Ооба, президент белгиленген мөөнөттө кетем деп бир нече жолу айтты. Президент биз 2010жылдын апрелинде алдыга койгон максаттар менен милдеттерди жактайт. Ал – жаңы Конституциянын авторлорунун бири, ошондуктан ал ыйгарым укуктарын, сөзсүз, өз убагында токтотот деп ишенем.

 

- Сиз кеп кылып жаткан окуялардан кийин Батыш Кыргызстанга кыйла көп көңүл буруп калган. Азыр силердин өлкөгө кызыгуу бир топ азайып калды. Сиздин көңүлүңүз иренжип калган жокпу? Сиз, мисалы, Евросоюздан эмнени күтүп жатасыз?

 

- Европалык Союз жакында эле, биздин президенттин Брюсселге визитинин жүрүшүндө Борбордук Азия жана биринчи кезекте Кыргызстан анын күн тартибинде кала берет деп кайрадан билдирди. Бул жерде, Берлинде, өкмөт башчыларынын офисинде мага ФРГнын канцлери кайра шайланары менен биздин өлкөгө сөзсүз жардам бере тургандыгын билдирди деп айтышты. Германияда Кыргызстандын өнүгүшүнүн демократиялык мүнөзү жөнүндө айтып жатышат, бизге жардам берүүгө даяр. ЕСте көптөгөн өлкөлөр бар, бирок алардын ичинен жок дегенде Германия сыяктуу алдыңкылары мындай багытты өзүнүн приоритети деп атаса, бизге ушул эле жетиштүү болот.

 

- Кыргызстандын тышкы соодасынын жарымы Кытайга туура келет. Бирок саясий жактан Бишкек Москваны көбүрөөк карайт. Ушул үч бурчтуктагы мамилелерди сиз кандай деп эсестетесиз?

 

- Толук адекваттуу. Бизде Кытай менен миң километр жалпы чек арабыз бар. Биздин өлкө аркылуу кытай товарларынын транзиттик жолдору Өзбекстанга, Россияга өтөт. Биздин адамдарыбыз ушул соодада алектенет. Бирок биздин тышкы саясатыбыз Россия менен өтө тыгыз байланышкан. Бизди тарых, маданият, тил бириктирип турат.

 

- Кыргызстан Бажы союзуна кирүү жөнүндө сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатат. Сиз Бажы союзуна катышуудан кандай натыйжага үмүттөнүп жатасыз?

 

- Мен товарлардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн, жумушчу күчүнүн, финансынын эркин орун которушу, башкача айтканда, Бажы союзу болжолдоп жаткандар, ушулардын бардыгы биз үчүн жагымдуу жана маанилүү деп эсептейм. Бул биздин жашоо мейкиндигибиз. Бажы союзуна кошулуу – бул татаал процесс экенин биз түшүнөбүз. Бизге көпчүлүк позициялар үчүн күрөшүүгө туура келүүдө. Кыргызстан эчактан бери эле ВТОдо, ушул уюмга кирген көптөгөн башка өлкөлөр менен түзүлүп калган чарбалык байланыштарыбыз бар.

 

Бажы союзунун региону болсо – тегиз эмес, ВТОго мүчөлөр бар, ошондой эле мүчө эместер (Казакстан менен Беларусь ВТОго кирбейт - Ред.) да бар. Плюс Кытай, ал Борбордук Азиянын көпчүлүк өлкөлөрү үчүн, анын ичинде Казакстан, ошондой эле Россия үчүн негизги соода өнөгү болуп саналат. Бажы союзуна кирүү жөнүндө сүйлөшүүлөр дагы жүрө берет жана биз көзгө көрүнбөгөн кыйла көп бөгөттөрдү көрүп жатабыз.

 

- Сиз эмнени айтып жатасыз?

 

- Бизди Бажы союзуна жөн эле кабыл алып жаткан жок. Өз кезегинде, биз Бажы союзу – бул асмандан түшө калган белен аш эмес экенин көрүп турабыз. Казакстанга, мисалы, белорус азык-түлүк товарлары батпай кеткен, алар арзан жана даамдуу. Айрым казак ишканалары, мындайча айтканда, токтоп калды.

 

Биз да өтө күчтүү атаандаштарга дуушарланабыз. Өз товарлары менен бизди каптатып жаткандай көрүнгөн Кытай да бизден азык-түлүк сатып алгысы келет. Андыктан биз тыянак чыгарып жана даярданууга тийишпиз.

 

- Акыркы суроо, Отунбаева айым, Афганистан жөнүндө. 2014-жылы эл аралык коалициянын аскердик контингенти Афганистандан кеткенде, сиз Кыргызстан үчүн кандай натыйжаларды күтөсүз?

 

- Бизди биринчи кезекте Афганистан менен бекем жабылбаган чек ара тынчсыздандырат. Баңгизаттардын, куралдын, моджахеддердин трафиги – ушулардын бардыгы алдын ала болжолдоого боло турган нерселер. Биз ушундай жагдайга тынчсызданабыз, чек ара аскерлерибиздин даярдыгын тиешелүү деңгээлге көтөрүп жатабыз. Мындан тышкары, адамдарга баңгизаттан эмес, кандайдыр бир башка нерселерден акча табуу мүмкүнчүлүгүн да берүү керек.

Deutsche Welle

 

Акыркы жаңылыктар

22.08.2019

«Бакай Банк» балдардын өнүгүүсүнө салым кошууну улантууда

«Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду тарабынан 2014-жылдан бери «Жайлоо өнүгүү борборлору» долбоору Кыргызстандын бардык аймагында иштеп келет. 2019-жылы 114 ЖӨБ ачылып, жай мезгилинде 3200 ашык бала билим алды.   Бир нече жылдан бери «Бакай Банк» балдардын билим берүүсүнө багытталган “Жайлоо Өнүгүү борборлору” долбооруна каржылык жактан жардам берип келет. 2019-жылы которулган акча каражаты балдарга ар кандай мастер класстарды өткөрүүгө, ...
21.08.2019

«Гений» радиоберүүсү: Мектепте англис тили сабагынын саатынын көбөйүшү жана натыйжасы

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында мектеп окуучуларынын англис тили сабагынын сааттарынын көбөйүшү жана анын натыйжалары жөнүндө сөз болду. Мектептерде чет тилдерди окутуу 3-класстан 11-класска чейин жүргүзүлөт, англис тилинин сааттары быйыл 5-класстар үчүн 5 саат, 6-класстарга 4 саат, 7-класстарга 3 саат кошулду.   Чет тилдердин маанилүүлүгү, ...
21.08.2019

Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу электрондук система аркылуу иштөөгө өтүүдө

Үстүбүздөгү жылдын 15-16-августтарында “Ынтымактуу конуштар” долбооруна пилоттук болуп кирген Бишкек шаарынын Калыс-Ордо, Ак-Ордо, Ак-Бата жана Көлмө жаңы конуштарынын Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун (ҮДТ) кызматкерлерине жана Коомдук ден соолук комитеттеринин (КДК) мүчөлөрүнө персоналдык компьютер жана электрондук почта аркылуу иштөөгө үйрөтүү окутуулар өткөрүлдү. Окутуунун максаты – Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу менен Коомдук ден соолук ...
21.08.2019

FINCA Банк «Жайлоо өнүгүү борборлоруна» колдоо көрсөтүүнү улантууда

2019-жылы Кыргызстандын жайлоолорунда 114 “Жайлоо өнүгүү борборлору” ачылып, жай мезгилинде балдарга билим беришти. “Жайлоо өнүгүү борборлору” долбоорунун өнөктөшү FINCA Банк бешинчи жыл катары канцеляриялык товарлар, балдардын аң сезимин өнүктүрүүчү оюнчуктар жана башка керектүү буюмдарды берип жардам көрсөтүп келе жатат.   Быйыл банктын Кочкор-Атадагы филиалы Ноокен районунун Кызыл-Кыштак айылындагы “Нур-Айым” жайлоо өнүгүү борборуна, Нарын филиалы ...
20.08.2019

«Гений» радиоберүүсү: Кыргызстандык окуучулардын химия боюнча Эл аралык олимпиадада көрсөткөн жыйынтыктары

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында Парижде өткөн химия боюнча Эл аралык олимпиадасына катышкан кыргызстандык окуучулардын көрсөткөн жыйынтыктары жөнүндө сөз болду. Олимпиада үстүбүздөгү жылдын июль айында өтүп, ага 84 өлкөдөн 330 окуучу катышкан. Кыргызстандан төрт окуучу: Нурсултан Соодонбеков, Эльмар Зикиров, Бакай Шейитов жана Мирхад ...
01.08.2019

Жайлоо өнүгүү борборунда тарбияланып жаткан балдардын креативдүү сапаттарын өнүктүрүшүүдө

Үстүбүздөгү жылдын 29-июлунда Ысык-Көл облусуна караштуу Ак-Суу районундагы Башарин жайлоосундагы «Заря» жайлоо өнүгүү борборунда «Баланын креативдүү сапаттарын өнүктүрүү» темасында семинар болуп өттү. Иш-чарага ата-энелер, облусттук билим берүү институтунун кызматкерлери, жергиликтүү бийликтин жана Заря корпоративинин өкүлдөрү катышты. Заря корпоративи балдарга таттууларды таратып көңүлдөрүн көтөрүшсө, жергиликтүү бийлик, райондук билим ...
01.08.2019

2019-жылдын 1-2-август күндөрү Бишкектеги КР Ала-Арча мамлекеттик резиденциясында КР Президентине караштуу чет өлкөлөрдөгү мекендештер менен байланыш боюнча Кеңештин биринчи жыйыны өтүп жатат

Белгилей кетсек, бул иш чара “Роза Отунбаеванын демилгеси” эл аралык коомдук фонду тарабынан негизделип, 2012, 2014, 2016, 2018-жылдары төрт ирет тең коомдо чоң окуя катары өткөн Мекендештер Форумунун ишмердигинин түздөн-түз жыйынтыгы деп айта алабыз. Анткени аталган иш чара мамлекеттик структура менен чет жактарда иштеп жүргөн мекендештердин Кыргызстанды өнүктүрүү максатындагы өз ара диалогун камсыз кылууда мыкты аянтча болуп бере алгандыгын ...
23.07.2019

Эко-арт лагердин катышуучулары ак илбирстерди көрүштү

Кара-Кужур жайлоосунда өтүп жаткан Кыргызстандагы биринчи эко-арт лагердин катышуучулары Ананьевадагы Айбанаттарды калыбына келтирүү борбору менен таанышып, ак илбирстерди көрүштү. 20 ашык өспүрүм 19-июлда Ысык-Көл облусунун Ананьева айылындагы Германиянын жаратылышты коргоо бирикмеси (NABU) Айбанаттарды калыбына келтирүү борборунда болушуп, ал жактагы эки ак илбирс, сүлөөсүн, бүркүт, түлкү жана куштарды көрүп, борбордун ишмердүүлүгү менен таанышып, ...
19.07.2019

Кыргызстанда активист-мигранттар үчүн адамдардын укуктарын алга илгерилетүү боюнча волонтердук иш тууралуу жайкы үйрөтүү лагери өттү

Үстүбүздөгү жылдын 12-июлунда USAIDдин "Адамдын укугу жана кадыр-баркы" долбоорунун алкагында мигранттар үчүн үч күндүк жайкы үйрөтүү лагери Жалал-Абад облусунун Кара-Алма айылында жайгашкан “Кара-Алма” эс алуу жайында өттү. Лагердин максаты – мигранттардын укуктарын алга илгерилетүү боюнча волонтердук иш жөнүндө маалыматты мурдагы мигранттарга берүү.   Лагердин ишине жалпысынан он алты мигрант болгон, коомдук лидер болууга жана коомдун ...
18.07.2019

Кара-Кужур жайлоосунда эко-арт лагери өтөт

2019-жылдын 20-июлунан 28-июлуна чейин Кыргызстандын эң кооз, ак илбирс уялаган, мамыры гүлдөрү жайнаган, атактуу - Кара-Кужур жайлоосунда 20 өспүрүм катышкан эко-арт лагери өтөт. Катышуучулар кино, актердук чеберчилик, живописти үйрөнүү аркылуу экология тууралуу түшүнүк алышат жана бул боюнча өз ойлорун айтууну үйрөнүшөт. Кыздар жана балдар аталган жанрлар боюнча командаларга бөлүнүп алып иштешет. Аларга ХV Казань фестивалында гран прини, «Ак илбирс» ...
18.07.2019

«Гений» радиоберүү: Мектеп бүтүрүүчүлөрдүн жалпы республикалык тестирлөөдө көрсөткөн жыйынтыктары

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында 2019-жылы мектепти аяктаган бүтүрүүчүлөрдүн билим сапаты жана аларга түзүлүп жаткан шарттар тууралуу сөз болду.   Жалпысынан жалпы республикалык тестирлөөгө 44289 адам катышып, 62 пайызы босого баллдан өттү, бул тууралуу кененирээк радиоберүүнүн катышуучулары КР Билим берүү жана илим министрлигинин өкүлү ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»