Демилгелер Келечек муунга инвестициялоо «Балалык мектеби»

03.04.2015

Эми Сиздер Масару Ибуканын «Үч жаштан кийин кеч» китебин кыргыз тилинде окуй аласыздар

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду кенже курактагы балдарды тарбиялоо жана өнүктүрүү боюнча бүткүл дүйнөгө белгилүү болгон «Үч жаштан кийин кеч» бестселлерин кыргыз тилине которууну жана чыгарууну уюштурду, анын автору болуп Масару Ибука – «Сони» корпорациясын негиздөөчүлөрдүн бири саналат.


КР экс-президенти Роза Отунбаеванын демилгеси боюнча китепти которууга Масару Ибуканын небересинен уруксат алынды, ал эми кыргыз тилине которууну Фонддун «Жайлоодогу балдар бакчалары» долбоорунун координатору Асылбек Жоодонбеков ишке ашырды. 


Китепке кириш сөздү КР экс-президенти Р.И. Отунбаева жазды:


Урматтуу окурман, ата-эне, бүгүн биз сиздер менен дагы бир жакшы саамалалык аркылуу кездешип отурабыз. Дүйнөгө белгилүү Сони корпорациясын негиздөөчүлөрдүн бири гениалдуу инженер, жапон атуулу Масару Ибуканын ушул китебин кыргыз тилине которуп, сиздерге тартуулоо, мен үчүн бир чети сыймык болсо экинчиден кайрылуу, балдар темасына көңүлүңүздөрдү бурдуруу.


Мындай дүйнөлүк алкактагы ири менеджер, ири корпорациянын негиздөөчүсү эмне себептен кичинекей балдар үчүн китеп жазды? Инженер болуп туруп балдарга билим берүү жана тарбиялоо маселесине эмне себептен кызыкты? - деген суроолорду өзүбүзгө берсек. Бул таңгалычтуу деле эмес экен. Адам ресурсуна, алардын билимине, тарбиясына жана эмгекчилдигине таянуу менен гана ийгиликке жетсе боло тургандыгын ал жакшы түшүнгөн. Дүйнөлүк атаандаштыкка туруштук бере турган алдыңкы ишкананын кызматкери кандай сапаттарга ээ болуусу керек, балдарды тарбиялоо канча жаштан башталат деген суроолордун үстүндө ойлонгон. Жыйынтыгында акыркы эки кылымдан бери Жапония жаратылыш ресурстарынын чектелгендигине карабастан дүйнө жүзүндөгү эн алдыңкы экономиканы куруп, жашоо стандарттары боюнча өтө жогорку деңгээлге чыга алды. 1947 – жылы Экинчи дүйнөлүк согуштан такыр талкаланган өлкөдө өнөктөштөрү менен биргеликте болгону 700 доллар менен гана Сони фирмасын негиздеген. Азыр модернизациялануу доорун басып өткөн, илимий-техникалык жактан дүркүрөп өскөн Жапония, күжүрмөн, талыкпаган иненерлердин, адистердин, жумушчулардын эмгегине таянат.

Жаш курактагы балдарды тараптуу өнүктүрүүнүн өтө зарыл экендигин алдыңкы өлкөлөр XX кылымдын 70 жылдарында түшүнө баштаган. Бул багытта бир топ изилдөөлөр жүргүзүлгөн. Алардын ичинде Нобель сыйлыгынын ээси экономист Джеймс Хекман: Адамдардын ортосундагы жөндөмдүүлүктөрү кенже куракта пайда боло тургандыгын, алар менен системалуу иштөөнү канчалык эрте баштасак ошончолук майнаптуу боло тургандыгын белгилеген. Ал тургай ал экономикалык эсептөөлөрдү жасап, мектеп жашына чейинки балдарга жумшалган 1 доллардын кайтарымы 7-8 доллардан кем болбой тургандыгын эсептеп чыккан. Башка сөз менен айтканда билим берүү системасынын каржылоо биздин өлкөдө пирамиданын учунда тургандыгын белгилеп, кенже курактагы балдарга каражатты максималдуу жумшоо зарыл экендигин экономикалык тил менен түшүндүрүп берген. Азыркы күндө өнүккөн өлкөлөрдө билим берүү дал ушул нукта өнүгүүдө.


Совет системасы кыйрап, завод фабрикалар жабылуунун астында балдардын 30% ы бала бакчага барса, азыркы учурда анын жарымынан төмөн түшүп кеткенине күбө болуудабыз. Ар кыл формадагы бала бакчалардын жетиштей жаткандыгы – ачуу чындык. Мектепке барганда окуганды үйрөнүп, билим алат, ага чейин ойноп, телевизор көрүп алсын деген пикир коомдо кеңири жайылган. Андан тышкары жакшоонун кыйынчылыктарына шылтоолоп, балдардын тарбиясына жана өсүп өнүгүүсүнө анча маани бере беришпейт. Жыйынтыгында кенже курактагы балдардын мектепке даярдыгы начар болуп, сабакты өздөштүрүүдө кыйналышат. Ушул сыяктуу себептерден улам, балдар мектепти араң бүтүрүшөт. Жакынкы жана алыскы өлкөлөргө барып иштеген биздин балдарыбыздын дээрлик көпчүлүгү кара жумуштарда иштешип, ал өлкөлөрдөгү төмөнкү квалификациалуу адистерден болуп калууда. Ошондуктан Кыргызстандын билим берүү системасынын бир багытын өнүктүрүүнү максат кылдык. Кенже курактагы балдардын өнүгүүсү – өтө маанилүү багыттардын бири. Өлкөбүздүн келечеги азыркы кенже курактагы балдардын колунда. Балдардын өтө тез өсө тургандыгын Кыргызстан эгемендүүлүгүн алган жылдарда төрөлгөн балдардын кантип өскөнүн байкабай калгандыгыбызды мисал катары келтирсек болот.


Масару Ибука мазмунду эмес, тарбия жолдорун өзгөртүүнү сунуштайт. Чоң кишилер кыйындык менен үйрөнгөн нерселерди балдар ойноп атып эле үйрөнүп ала тургандыгын ишенимдүү мисалдардын негизинде көрсөтүп жатат. Адам баласын нерв клеткалары үч жашка чейин эң активдүү өнүгүп, 70-80 % га дейре калыптанат. Бул курак, бала бардыгын билгиси келип, мээси гүлдөй болуп ачылып, ата-энесине миң түркүн суроолорду берген мезгил болуп саналат. АКШ нын окумуштуулары эң алдыңкы технологияларды колдонуу менен бир-эки жашка чыккан балдардын дыкат изилдөөнүн негизинде, ошол куракта чет-тилдерин оңой эле үйрөнүп ала тургандыктарын далилдешти. Менин өз неберем 2 жашка чыккандан тартып, 40-50 мамлекеттердин желектерин жатка айтып, айырмалай алгандыгы Ибуканын тапкандарынын туура экендигин дагы бир жолу далилдеп турат.


Кенже балдарды окутуу дегендик – бул үч жашка чейинки балдарга окуганды, санаганды үйрөтүү эмес! Айлана-чөйрөдөгү негизги түшүнүктөрдү жалпы эле чөп, тал-терек, жемиш-мөмөлөр деп койбостон алардын аталыштарын так атап, кичинесинен үйрөнүп алса, өмүр бою керек болот. Музыка, бий, ритмикалык ыргактар, дене тарбиясы, талазалык, туура тамактануу сыяктуу көндүмдөрдү балдар кенже курактагы мезгилден баштап үйрөнүүлөрү абзел. Андан тышкары бөбөктөргө өмүр бою кызмат кыла турган зарыл, маанилүү сапаттар - башка балдар менен тил табыша алуу, баарлашуу, конфликтик жагдайларды жайгара билүү, өз кыймыл аракеттерин акырындап талдай алуу, оң жана терс көрүнүштөрдү ажырата билүүсү алардын инсандык калыптанышына түртү болуп, ийгиликтерге жетүүмүмкүнчүлүктөрүн кеңейтет. “Балапан уядан эмнени көрсө учканда ошону алат” – деп эл сөзүндө айтылгандай, кыргыз элинин миңдеген жылдардагы тажрыйбасы муну ачык айгинелейт.


Масару Ибуканын уулу Макото Ибука мырза бул китепти кыргыз тилдүү окурмандарга которуп сунуштообузга өз макулдугун Жапониядагы биздин элчибиз Молдагазиев Рысбек мырзага, Эл Аралык Пен клубунун катчысы Хори Такеяки мырзага бергендиги үчүн чоң ыраазычылык айтабыз. Бул көңүлдүү, мээримдүү, жеткиликтүү тилде жазылган китепти адис-педагог, фондубуздун кызматкери Жоодонбеков Асылбек которгондугун, белгилеп кетмекчимин.


Урматтуу ата-эне бул китепти окуп эле тим болбостон, анда айтылгандардын үстүндө ойлонуп, балдарды тарбиялоодо колдоносуз деген терең ишеничтемин. Жер-жерлерде бири-бириңиздер менен ой бөлүшүп, талкууга алсаңыздар китептин маанилүүлүгү, таасири жогорулайт. Кенже курактагы балдарды ар тараптуу өнүктүрүүгө ар бирибиз өз салымыбызды кошуп, бул багытта жигердүү аракеттенишибиз өтө зарыл экендигин дагы бир жолу баса белгилейм.


Бул китеп, эмне себептен үч жаштан кийин кеч деп аталган? Жапонияда кенже курактагы балардын 15 пайызы коомдук же бюджеттик ал эми 80 пайызы жеке менчик бала бакчаларга барышат. Мектепке чейинки мекемелердин калыптануусу 150 жылдык тарыхты артка калтырган. Балдар бала бакчаларга үч жаштан баштап тартылат. Ал эми Улуу Британияда балдар 4 жаштан баштап мектепке бара башташат. Демек бул китептин мазмуну балдар бала бакчага барганга чейин ата-эне аларды жакындан таанып билип, жөндөмдүүлүктөрүн ачуусусуна, толук кандуу өнүктүрүүсүнө арналган. Үч жашка чейин бала үчүн зарыл сапаттарды үйрөтүүгө үлгүрүп калыңыз. Үч жаштан кийин кеч болуп калат.

Роза Отунбаева,

Кыргыз Республикасынын экс-президенти,

“Роза Отунбаеванын демилгеси”

эл аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү



Эми Сиздер Масару Ибуканын китебин кыргыз тилинде электрондук версияда окуй аласыздар.


Бул мыкты китепти жазып алыңыздар, окуңуздар жана колдонуңуздар.


ЖАЗЫП АЛУУ.

Акыркы жаңылыктар

13.12.2019

Кыргыздардын баатырдык эпосунун «Манас сүрөттө» аттуу китеп жарык көрдү

12-декабрь – улуу жазуучу Чынгыз Айтматовдун туулган күнүнө карата “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду тарабынан “Манас сүрөттө” аттуу кыргыз тилиндеги китептин бет ачары болду. Иш-чарага мамлекеттик билим берүү мекемелеринин өкүлдөрү, жазуучулар, акындар, коомдук саясий ишмерлер, эксперттер, маданият жана искусство ишмерлери, Кыргыз Республикасындагы чет мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрү, эл аралык ...
05.12.2019

«Каректеги жаз » поэзия кечеси өтөт

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар Союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте эл сүймөнчүгүнө ээ болгон акындардын поэзия кечелерин өткөрүүнү улантууда. Кезектеги кече белгилүү акындар, КР Ардак грамотасынын ээси, КР Улуттук Жазуучулар союзунун мүчөсү Жыпар Акунова жана КР Билим берүүсүнун мыктысы, акын Клара Кичинемолдоеванын чыгармачылыгына арналат жана ал ...
04.12.2019

Роза Отунбаева: Мен элечек кийип, элет деп жүргөндө сынчылар кайда эле?

Кыргызстандын экс-президенти Роза Отунбаеванын Бишкектеги жыйында айылдыктар жөнүндө сүйлөгөн сөзү кызуу талкууга түштү. Би-Би-Си Кыргызстандын экс-президентинин өзү менен ушул темада кенен маек курду. Би-Би-Си: Айылдыктар жөнүндө сүйлөгөн сөзүңүз абдан талаш-талкуу жаратты. Айрымдар сизди туура маселени көтөрдү десе, дагы бирлери сизди эмоцияга алдырып жиберди деп жатышат. Аныгында кандай болду? Р. Отунбаева: Мен абдан олуттуу урбанизация маселесин ...
04.12.2019

Акция! Пенсионерге смартфон тартуула!

Кымбаттуу достор! Жаңы Жылдын алдында «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Кызыл Жарым Ай жана «Active volunteers» волонтердук уюму менен бирдикте «Пенсионерге смартфон тартуула!» кайрымдуулук акциясын өткөрүп жатат. Акциянын максаты – санариптик процесстерге улуу муунду тартуу жана смартфондорду пайдалануу аркылуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү. Силер тартуулаган, иштеп жаткан абалдагы ар бир смартфон Кызыл Жарым Ай аркылуу аз ...
03.12.2019

«Гений» радиоберүүсү: Ата-энелер үчүн наристелерди эрте жаштан өнүктүрүү үчүн пайдалуу кеңештери менен «Үчтөн кийин кеч» аттуу социалдык тармактарда маалымат баракчасы ачылды

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында “Үчтөн кийин кеч” аттуу маалымат баракчалары жана үч жашка чейинки баланы кандай өнүктүрүү керектиги жөнүндө эксперттер менен маек курдук.  
30.11.2019

Экс-президент Роза Отунбаева окуучулар менен жолугушту

20-ноябрда Бишкек шаарындагы профессор А.Молдокулов атындагы Улуттук инновациялык технологиялар мектеп-лицейинде Кыргыз Республикасынын Экс-президенти Роза Отунбаеванын окуучулар менен жолугушуусу болду. Жолугушуу 5-11-класстардын окуучуларынын алдыңкыларын шыктандыруу максатында уюштурулуп, "Балдарга турмушка багыт берүүдөгү лидерлердин ролу" теманын тегерегинде балдар менен ой-пикир бөлүштү. Р.Отунбаева мультимедиа кабинети, ...
26.11.2019

БАА ЖЕТКИС ТАБЕРИК

Бай терек бой кере бийик өсүшү үчүн тамыры тереңдеши, мөмөлүү дарак бутактары жайкалып, жемиши мол болушу үчүн тамыры кенен жайылышы керек. Бул үчүн багбан кыртышты табигый, нукура азыктар менен багып, семиртиши, бакты бир тамчы да зыяндуу зат кошулбаган мөлтүр тунук суу менен сугарышы зарыл. Өзөгүндө улуттук дөөлөттөр сакталган, эзелки рухий башаттын эскирбес касиети менен каныккан таалим да балдарыбыздын ар тараптан эркин инсан болуп жетилишине ...
25.11.2019

«Балетке билет»: «Балдар филармониясынын» жаңы сезонунда биринчи концерт-презентация өттү

22-ноябрда «Балдар филармониясы» музыкалык-билим берүү программасынын алкагында концерт-презентация өттү. Концерт-презентация Чолпонбек Базарбаев атындагы Бишкек хореографиялык окуу жайынын жайлуу театрында өттү. Презентация жаш көрүүчүлөрдү негизги балет терминдери: фондю, батман, гран-батман, фуэте жана башкалар менен тааныштырды. Андан соң балеттин келечектеги жаш чеберлери өздөрүнүн меймандары үчүн чакан концерт берди. Презентацияны ...
23.11.2019

«Кеч күздөгү кусалык» поэзия кечеси болуп өттү

2019-жылдын 22-ноябрында “Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте уюштурган белгилүү акын , КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер Мээркан Токсобаеванын жана КР Улуттук Жазуучулар союзунун мүчөсү Самидин Стамбековдун чыгармачылыгына арналган “Кеч күздөгү кусалык ” аттуу поэзия кечеси болуп өттү. Иш чара учурунда акындар ...
22.11.2019

ЖМК биз жөнүндө: Санарип-жаркын келечек!

Ак-Босого конушундагы "Санарип 50+" долбоорунун окуу борборуна бүгүн журналистер баш багышты. Тренер Курманбек Нураков конуштун кадырлуу жаш курагындагы тургундарына санариптик жана каржылык сабаттуулуктун негиздерине үйрөттүдө.
21.11.2019

Биринчи радионун «Күндүн темасы» программасында Өнүгүүнүн чакырыктары жаңы багыттары деген темада сөз болду

Биринчи радионун "Күндүн темасы" программасында Өнүгүүнүн чакырыктары жаңы багыттары деген темада сөз болду.   Учурда дүйнөдө технологиялык прогресстер өтө тез өнүккөндүгүнө байланышуу жаңы чакырыктар менен бирге эле кооптонулар жаралды   Кыргызстандын санариптештирүүгө болгон аракети, жасалып жаткан иш тажрыйбасы жана сунуштар боюнча баарлашууга биз КР экс-Президенти, Мадрид клубунун мүчөсү, БУУ генералдык катчысынын Евразия аймагы боюнча ...
19.11.2019

Жыргалбек Курманбеков, Калыс-Ордо конушундагы 86 мектептин мугалими, «Санарип 50+» долбоорунун тренери: «Ата-энелерди электрондук почта менен иштөөгө даярдоо керек»

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду КICB банк менен бирге улуу муундагы адамдар үчүн “Санарип 50+” долбоорун ишке ашырууда. Долбоордун максаты – 50 жаш курагындагыларга, дегеле бардык каалоочуларга смартфондун функцияларын, смартфон аркылуу маалыматтарды издөөгө, социалдык тармактарда баарлашууну, электрондук почтаны пайдалануу менен расмий каттарды жүргүзүүнү, ошондой эле каржылык санариптик куралдардын негизинде электрондук ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»