Демилгелер Келечек муунга инвестициялоо «Көчмө өнүгүү борбору»

12.03.2016

Биринчи жолу бала-бакчага: ата-энелерге 11 кеңеш

Баланын бала-бакчага көнүшү, демек жаңы социалдык шарттарга үйүр алышы көп учурда оорчулук менен өтөт. Бала бакчага келген учурдан тартып баланын адамдар менен болгон бардык мамилелеринде олуттуу өзгөрүүлөр жүрүп, мурда көнүп калган жашоосунан өтө айырмаланып турат.


Турмуш-шарттын мындай өзгөрүшү тынчсыздануу, сүйлөө жана ойноо жөндөмүнүн төмөндөшү менен коштолот, ал эми көп учурларда мындай абал баланын ден соолугуна да таасирин тийгизет. Бала бакчага барбаган наристе жакын адамдардын жоктугу, бейтааныш чоң адамдардын болушу, балдардын көптүгү, жаңы күн тартиби жана ушул сыяктуу көрүнүштөргө көнө албайт. Мындай көндүмдөрдү кандайча жеңилдетүүгө болот?


1. Алгачкы айларда баланы бала-бакчага жарым күнгө эмес бир нече саатка, мисалы, эс алуу үчүн гана, ал “Балдар менен формалдуу” эмес шарттарда таанышуусу үчүн алып келгиле. Андан кийин – жарым күнгө, андан соң – бир күнгө алып келүү керек. Эгерде бала жаңы турмушка оорчулук менен “кире турган болсо” капаланбай турсаңыз болот. Кичинекей бала бакчага өтө жай көнүккөн учурлар көп болот, бирок андан кийин бала энесине кечирээк келип алып кетүүнү, себеби алар ойногонго жетише элек болгондуктан (жарым күндүк тамактанууда май каймак жешет, үй курушат ж.б.) шашылбай алып кетүүнү өтүнүшөт.


2. Үйдө тыюу салууларды көп жасоого аракеттенбеңиз – андай тыюу салуулар бала бакчада жетиштүү. Сиздин балаңыз эмнени каалай тургандыгын билиңиз, эмнени кааласа ошону жасасын: чуркасын, кыйкырсын, ата-энесинин керебетинин үстүндө оонап жата берсин. Бул ага эс алып чарчап калышына жардам берет, анткени бир күндүн ичинде балада көптөгөн эмоциялар - оң жана терс эмоциялар чогулуп калат жана аларды өз алдынча кетирүүгө баланын күчү жетпейт. Андыктан андай иштерди узак убакыт бою жасоого телевизор көрүп же компьютердик оюндарды ойноону улантуусуна жол бербөө табигый иш. Бул нерв системасына артыкча оорчулуктарды алып келет.


3. Эгерде сиздин балаңыз бала бакчада ызы-чуудан чарчап келсе жана тынчтыкты каалап турса, ага тынч шарттарды камсыз кылыңыз. Жомок окуп бериңиз, сүрөт тартууну сунуштаңыз, апликация жасап, куурчак менен ойноого шарт түзүңүз.


4. Үйдө болгондо бала менен ал бала-бакчада жасай албаган нерсесин жасап көндүрүңүз. Өзү жууркан төшөгүн жыйнаганга, столдун үстүн жасалгалоого, өзүнүн чачын өзү тарап алууга көнүксүн, ал үйдө канчалык өз алдынча болсо бала бакчада ага ошончолук жеңил болот.


5. Балага суук тийип калбасын десеңиз – ал эми бала бакчага жаңыдан баргандар көбүрөөк оорушат, - уулуңузду же кызыңызды ысык-суукка көнүктүрүү үчүн бардык күч аракетиңизди жасаңыз. Ал эми медиктер андай көнүгүүлөрдү жай айында баштоону сунушташат. Сууга түшүү учурунда баланы бөлмөдөгү температурадагы суу менен жуундуруңуз, эртең менен нымдуу сүлгү менен денесин сүртүңүз, эгерде мүмкүндүк болсо жумасына эки жолу бассейнге алып барыңыз.


6. Кичинекей балаңызга бала-бакчага өзүнүн жакшы көргөн оюнчугун кошо ала кетүүсүнө уруксат бериңиз – анткени эртең менен көнүп калган үйүнөн жеңил чыгып кетүүгө мүмкүндүк болот. Бирок, эгерде жумшак эмес оюнчукту эмес желим оюнчуктарды тандап алса, аларды ойногондон кийин жууп-тазалап коюуга болоорун эстен чыгарбаңыз. Балаңызды мактаңыз, эгерде достору менен бөлүшкүсү келип бир нече оюнчукту алууну кааласа ага мүмкүнчүлүк бериңиз. Башка балдардын колунан оюнчуктарды тартып албай – сурап алууга гана боло тургандыгын түшүндүрүңүз.


7. Эгерде сиздин балаңыздын өз тобундагы балдар менен тил табыша алышы оор болсо балаңыз башка балдар менен достошуп кетүүсү үчүн бардык аракеттерди көрүңүз. Аны короодо ойноп жүргөн өзү теңдүүлөр менен тааныштырыңыз, алар менен жашынмак жана башка оюндар менен ойноону сунуштаңыз. Тааныш балдарды үйгө көбүрөөк чакырыңыз. Бала тартынчаактыгын унутуп, бала-бакчага батыраак көнүп кетет.

8. Бала-бакчада тарбиячы биринчи талап боюнча эле жетип келип кашык менен тамактандырууга, анын керебетинин жанына отуруп алып жомок айтып берүүгө, натыйжада тезирээк уктап калсын деген аракетине карата керексиз нерселерди убада кылбаңыз. Тескерисинче балага тарбиячы зарыл болгон учурда гана жардам бере тургандыгын, анткени бала бакчада балдардын көп экендигин, андыктан чыдап кайсы бир мезгилге чейин күтүүгө туура боло тургандыгын түшүндүрүңүз.


9. Балага бала-бакчада кандайдыр бир режим жана тартип боло тургандыгын, аларды бузбоо керектигин айтыңыз. Ошондуктан, эгерде тарбиячы баардыгын тамак ичүүгө чакырса, демек барып тамак ичүү керек. Бул учурда керебеттин үстүндө ойноп отурууга болбойт. Эгерде уктай турган убакыт келсе, демек оюнчуктарыңды ордуна коюп уктоочу бөлмөгө баруу керек) –деп айтыңыз.


10. Эгерде сиздин балаңыздын тигил же бул продуктыга же дары-дармекке аллергиясы болсо бала-бакчанын персоналына бул жөнүндө сөзсүз түрдө билдирип ал маалыматтын туура жана так жазылгандыгына ынаныңыз.


11. Үйдө бала бакчага окшош күн тартибин түзүүгө аракет кылыңыз. Дем алыш күндөрү түшкө чейин уктоого жол бербеңиз. Бала бир мезгилде туруп көнгөнү жана болгону бир саат, бир жарым саат эле көбүрөөк уктаганы жакшы. Ал эми бала түн жарымында эмес, андан бир нече мурда уктоого тийиш. “Тынч” убактысынан тышкары, түшкү тамактанууга чейин жана андан кийин сейилдөөлөрдөн баш тартпаңыз. Бала режимге канчалык тез көнсө ал үчүн бала бакчада кыйынчылыктар ошончолук азыраак болот.


Ата-энелер баласы менен биринчи жолу бала бакчага бара баштаганда эмнелерди жасабоо керек:


-баланын көзүнчө бала-бакча жөнүндө жаман сөз айтууга;

-баланы бала-бакча менен “коркутууга”, “үйгө кеч алып кетем” – деп урушууга;

-анын бала-бакчадагы балдар менен мамиле түзүшүнө жолтоо болууга;

-нерв системасын жеңилдетпестен, тескерисинче оорлатууга;

-баланы көп адамдар жүргөн жана ызы-чуулуу жерге алып барууга;

-дайыма эле жуундуруп турууга, сезон боюнча кийиндирүүгө;

-үйдө аны менен урушууга;

-балалык кыял жоруктары үчүн жазалоого;

-дем алыш күндөрү баланын көнгөн режимин чукулунан өзгөртүүгө;

-бала-бакчага байланыштуу көйгөйлөрдү анын көзүнчө талкуулоого;

-баланын кадыресе жүрүш-турушунан чектөөлөргө көңүл бурбоого;

-дарыгер айткандардын бардыгын аткарбоого. 

Акыркы жаңылыктар

13.08.2018

Келечек муундун өсүүсүнө салым кошкон өнөктөштөр

Элде демилге болсо дагы, ар тараптуу колдоо болбосо, бир нерсени ойдогудай ишке ашыруу мүмкүн эмес. Ошол себептен Жайлоо Өнүгүү борборлорун ачууда өнөктөштөрдүн колдоосуз уюштуруу кыйын. Жайлоо өнүгүү борборлорун окуу процессин жүргүзүүдө, ар кандай мастер-класстарды өткөрүүдө керектелүүчү материалдарды өнөктөштөр камсыздайт. Кумтөр компаниясы 214 930 сом акча каражатына Жети-Өгүз жана Тоӊ райондорунун жайлоо бала бакчаларын канцелярдык буюмдардан ...
13.08.2018

Улуттук Кызыл Ай коомунун ыктыярчылары жайлоо бала бакчаларында

Жакында Улуттук Кызыл Ай коомунун ыктыярчылары жайлоо бала бакчаларына барышты. Алар балдарга кесиптин түрлөрүн боюнча маалымат берип, ар кесиптин өзгөчөлүгүнө токтолушту. “Мен ар дайым балдарга кубаныч тартуулагым келет. Себеби азыркы кээ бир жаштардын өзүлөрүн пассивдүү алып жүрүшкөнү капа кылаар эле. Ошондуктан, балалык позитивдүү эмоцияларга толсо, коомдо жакшы таасир берген муун тарбияланат эмеспи. Ошол себептүү жайлоо бала бакчаларына ...
11.08.2018

Балдардын ар тараптуу өнүгүүсүнө таасир берген Жайлоо өнүгүү борборлору

Жыл сайын «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду ишке ашырып жаткан «Жайлоодогу өнүктүрүү борборлору » өнөктөштөрдүн салымы менен жүргүзүлөт. 2018-жылда бул долбоорду «Аскар Салымбековдун Фонду» колдоого алып, алыскы тоолуу райондордогу балдарга мектепке чейинки зарыл билимди алууга мүмкүнчүлүк түзүүгө салымын кошту. Баардыгы болуп 15 Жайлоо өнүгүү борборлору 150 000 сомго канцеляриялык жана окуу куралдар менен камсыз ...
06.08.2018

Пост релиз «Түштүккө сапар. Конок мугалим-2018»

3 жылдан бери «Жайлоо онугуу борбору» долбоорунун алкагында долбоордун эң мыкты өнөктөштөрүн аймактардагы Жайлоо ѳнүгүү борборлорун кѳргѳзүп, тажрыйба алмашуу жана ал жерлердеги тарыхый- маданий жайлар менен тааныштыруу ишке ашырылууда. “Конок мугалим-2018” күндөлүгүнөн: 28.07-2.08 чейин Тундук аймагынан Туштук аймагына 6 адам, Туштуктөн Тундуккө 7 адам –бала бакчалардын, балдардын чыгармачылык борборлорунун жетекчилери, тарбиячылары ...
05.08.2018

«Бакай Банк» өлкөбүздүн калк арасында сабаттуулукту жогорулатууга салым кошууда

Билим деңгээлин жогорулатуу боюнча өлкөбүздүн ар аймагында өткөрүлгөн иш чараларды « Бака Банкы» туруктуулук менен колдоп келет. Бир нече жылдан бери биздин компания “Жайлоо Өнүгүү борборлору” билим берүү долбооруна каржылык жардам көрсөтүп келет. Үстүбүздөгү жылы которулган акча каражаты балдарга ар кандай мастер класстарды өткөрүүгө чыгармачыл топторду жана мугалимдерди тартууга ошондой эле, тарбиячыларды кыска мөөнөттө жайлоо бала ...
01.08.2018

КР экс-Президенти Р.И. Отунбаеванын Ысык-Көл облусуна болгон сапары

2018-жылдын 28-июлунда КР экс-Президенти, «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фондусунун негиздөөчүсү Отунбаева Роза Исаковна, «Мекендешер» мекендештер форумунун катышуучуларынын чакыруусу боюнча ар жылдык Өрүк фест - 2018» фестивалына катышты. Бул жылы Фестиваль үчүнчү ирет Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунун Ак-Терек айылында өттү. Р.И. Отунбаева өз сөзүндө фестивалдын уюштуруучуларын жана меймандарын ангын ачылышы менен куттуктап, ...
31.07.2018

Ыраазылык

ОО "Айкол Борборунун" негиздөөчүсү Кубанычбек Осмонбековго жаамы мекендештер атынан алкыш айтабыз! Ал өзүнүн Москва шаарынан чыгуучу "Деловая аудитория" журналынын бир номерин "Мекендештер-2018" Форумуна толук арнап, аны акысыз чыгарып алып келип берди. Журнал чет жактарда ийгиликтүү иштеп жаткан биздин мекендештерибиздин тажырыйбалары, тагдыры, Кыргызстанды өнүктүрүүгө кошуп жаткан салымдары тууралуу абдан мазмундуу жана кызыктуу макалаларды жана ...
25.07.2018

КР экс-Президенти Р.И. Отунбаеванын Чүй жана Талас областтары боюнча иш сапары

2018-жылдын 20-июлунда Кыргыз Республикасынын экс-Президенти, «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү Отунбаева Роза Исаковна Кыргызстандын малчыларынын V Республикалык слетуна катышты, слет Чүй областынын Суусамыр өрөөнүндө өттү.   Слетто Р.И. Отунбаева «Жайлоодогу балдарды өнүктүрүү борборлорунун» иши жөнүндө айтып берди, малчылардын слетун тажрыйба алмашуу жана алдыңкы малчыларды жана айыл чарба кооперативдерин ...
25.07.2018

Компаньон Банкы «Жайлоодогу өнүктүрүү борборлору» долбоорунун алкагында беш борборду ачууну колдоду

Компаньон Банкы «Жайлоодогу өнүктүрүү борборлору» долбоорунун алкагында беш борборду ачууну колдоду, анын максаты калкка мектепке чейинки билимди алууга бирдей жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу болуп саналат. Жайлоодогу балдар бакчаларында жай мезгилин алыскы тоолуу райондордо өткөрүп жаткан малчылардын балдары окутуунун атайын иштелип чыккан программасы боюнча базалык билимдерди алат. Долбоорду уюштуруучу болуп «Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФ ...
24.07.2018

«Мекендештер-2018» форуму дүйнөнүн 20 өлкөсүнөн келген мигранттарды Чолпон-Атада чогултат

Чолпон-Атадагы Чыңгыз Айтматов атындагы «Рух Ордо» маданий борборунда 8-августтан 9-августка чейин ар жылдагы «Мекендештер-2018» форуму өтөт. Алдыдагы иш-чарадан күткөн үмүт-тилектери жөнүндө анын уюштуруучулары Бишкектеги пресс-конференцияда айтып берди.   Программа жөнүндө маалымдоо алдында брифингдин уюштуруучулары жана катышуучулары «Азаттык» радиосунун курман болгон журналисти Улан Эгизбаевди бир мүнөт унчукпай туруу менен ...
24.07.2018

Борбордо жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын (ЖӨБО) кызматкерлери үчүн гендердик жана чыр-чатак сезимталдыгын пландаштыруу боюнча тренинг өтөт

2018-жылдын 25-27-июлунда «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду жана БУУнун Калк жагынан фонду (ЮНФПА) ЖӨБОнун кызматкерлери үчүн гендердик жана чыр-чатак сезимталдыгын пландаштыруу боюнча тренингди өткөрүп жатат, ал БУУнун агенттиктеринин (ЮНФПА, ЮНИСЕФ, БУУ УНП) «Бишкек шаарынын турак жай конуштарында тынчтыкты жана стабилдүүлүктү бекемдөө үчүн социалдык жана гендердик теңчиликти алга илгерилетүү» деген биргелешкен долбоорун ишке ...
24.07.2018

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФ «Кыргызстандын жайлоолорундагы өнүктүрүү борборлору» темасына арналган видео-роликтердин байгелүү конкурсун жарыялайт

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФ «Кыргызстандын жайлоолорундагы өнүктүрүү борборлору» темасына арналган видео-роликтердин байгелүү конкурсун жарыялайт Конкурстун башталышы: 2018-жылдын 15-июлу Конкурстун аякташы: 2018-жылдын 25-августу Статистика боюнча Кыргызстанда балдардын 20%ынын гана балдар бакчаларына баруу мүмкүнчүлүгү бар, айрым областтарда бул цифра андан да аз – 14%. Айылдык балдардын, малчылардын балдарынын мектепке чейинки ...
23.07.2018

«Бай-Түшүм» Банкы «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фондунун Жайлоодогу өнүктүрүү борборлорун 5 жыл бою колдоп келатат

«Бай Түшүм» Банкы «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду ишке ашырып жаткан «Жайлоодогу өнүктүрүү борборлору - 2018» долбоорун кезектеги жолу колдоого алды, ал алыскы райондордогу балдарга мектепке чейинки зарыл билимди алууга мүмкүнчүлүк берет.   Быйылкы жылы «Бай Түшүм» Банкы жайлоодогу 7 өнүктүрүү борборуна: Баткен областынын «Ак-Шумкар», Талас областынын «Бөбөктай», Нарын областынын «Айзирек» жана «Бирлик - Таазим», Жалал-Абад ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Форум Мекендештер-2018

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»