Келечек муунга инвестициялоо Билим фестивалы Маалымат

18.04.2018

Кыргызстандын элдери: Орустар

«Кыргызстандын маданий көп түрдүүлүгү: менин досторума мейманга»VIБилим фестивалына даярдыктын алкагында биз Кыргызстандын аймагында жашаган элдер жөнүндө байкоолордун циклин улантабыз. Бүгүн сөз орустар менен кыргыздардын маданияттарынын өз ара жуурулушужөнүндө болот.

 

Кыргызстанда орустар 100 жылдан ашык, падышачылык Россиянын учурунан бери жашап келатат. Андыктан, эгерде алгачкы орус көчмөндөрүнө жергиликтүүкалктын мамилеси сак болсо, СССР түзүлгөн убакытка карата мыкты жакшы коңшулаштык мамилелер түзүлгөн. Орустар Орто Азиянын өзгөчөлүктөрү менен байланышкан айыл чарбасынын жана турмуш-тиричиликтин айрым адаттарын, мисалы, алар үчүн жаңы өсүмдүктөрдү сугарууну, өстүрүүнү алган. Келгендер жергиликтүүадамдарды жаңы технологияларга аралаштырды. Алар алдыңкы маданиятты алып жүрүүчүлөр катары кабыл алынды. Айрым кесиптердин өкүлдөрүнө, мисалы, врачтарга дегеле кастарлаган мамиле жасалды, анткени алар көп учурда таптакыр болгон эмес. Көчмөн элдер орустардан чөптү камдоо мүмкүнчүлүгү жөнүндө билди. Чалгынын пайда болушу өз учурунда чыныгы алга илгерилөө болгон.

 

Көчүп келгендер жаңы айыл чарба өсүмдүктөрүн: кара буудайды, буудайды, арпаны, картошканы, капустаны, кант кызылчасын, помидорду алып келди. Алар театрларды, ооруканаларды, мектептерди жана жолдорду курду. Мында Россия империясынын мезгилинде өкмөт турмуш-тиричиликтин демейки жагдайын максималдуу сактоого аракет кылган, кала берсе жергиликтүүэркектер аскерге чакырылган эмес.

 

Ошол эле учурда орустар бакча өсүмдүктөрүн өстүрүүнү, улуттук тамактарды: палоону, мантуну, самсаны, чак-чакты, лагманды, шиишкебекти, бешбармакты жана башка көптөгөн тамактарды жасоону үйрөндү. Убакыттын өтүшү менен орус коңшуларды улуттук майрамдарга жана үйлөнүү үлпөттөрүнө чакыра башташты, алар болсо, өз кезегинде, жергиликтүүсалттарды өздөштүрүп жана аларды сактаганды үйрөндү. Жаңы жыл жана Рождество майрамдарына күн менен түндүн жазгы теңелген күнүндө белгиленүүчү Нооруз жана башка майрамдар кошулду. Орустар белектерди үйлөнүү тоюнда же туулган күнү гана эмес, ошондой элежакшы кабар, келинди же жаңы туулган баланы биринчи жолу көргөндүгү үчүн, көпкө чейин көрбөй жүргөндөн кийин же сапардан келгенден кийин сүйүнчү берүүнү үйрөндү. Майрамдарда өзүнүн даам-татымы менен келүү, үйдү бирге куруу, арыктарды тазалоо же чатырды жабуу, ал эми иш аяктагандан кийин жалпы оюн-зоок жана тамак-аш менен белгилөө адатка айланды. Көпчүлүк үрп-адаттар жашоо-тиричиликке ушунчалык аралашкандыктан, алар кайсы элде биринчи пайда болгонун эч ким билбей калды.

 

Бара-бара элдер салттар бузулбаган жана бири-биринин диний сезимдерин урматталган тынч бирге жашоонун өз ыкмасын иштеп чыкты. Кээ бир жерлерде үрп-адаттар жуурулушуп, айрым тараптары жагынан жергиликтүүмыйзамдар ийкем болуп калды. Европалык көйнөк кийген аялдардын турум-турпаты мусулмандарды таң калтырбай калды. Жыл өткөн сайын аралаш никелер улам көбөйө баштады. Орто Азияда туулган балдар айырмачылыктарды байкабай да калды.

 

Соңку эл каттоого ылайык, орустар – Кыргызстанда эң көп сандагы диаспоралардын бири жана 350 миңге жакын адамды бириктирип турат. Ал эми орус тили республикада эң артыкчылыктуу – расмий статуска ээ. Бардык көчөлөрдүн аталыштары, анын ичинде мамлекеттик, ошондой элежеке мекемелердин аталыштары да сөзсүз түрдө орус тилинде кайталанат. Өлкөдө көп мектептерде орус тилинде окушат, өз ара сүйлөшөт, көптөгөн белгилүү ЖМКлар да орус тилинде басып чыгарылат.

 

Ошондуктан республикада орустар эң жакын улуттардын бири катары кабылданганында таң кала турган эч нерсе жок.

 

Өз учурунда «Музыка – элдин жан-дүйнөсү» долбоорунун алкагында көрүүчүлөрдү орус маданиятынын өзгөчөлүктөрү менен тааныштырган концерт-презентация аншлаг менен өткөн. Бул эң сонун концерт болгон, анын учурунда көрүүчүлөр орус музыкалык маданиятынын: орус элдик ырларынан тартып романстарга чейинки бардык жанрлары менен, музыкалык үрп-адаттары, бийлери менен таанышып, байыркы музыкалык аспаптардын презентациясын көрүп, орус улуттук кийимин карап көрүп жана анын тарыхын уга алган (фотодогу фоторепортаж).

 

Бардык ушул материалдар орус маданияты жөнүндө балдар үчүн «Менин досторума мейманга» китебинин главасынын негизин түздү, анын автору мыкты жаш жазуучу, көркөм өнөрдү таануучу жана үч баланын энеси Алтын Аман болуп калды.

 

Китептин башкы каарманы – Бекжан деген бала өз окурмандарын өзүнүн достору жана алардын үй-бүлөлөрү менен тааныштырат. Ал ошолор менен бир класста окуйт, алар менен бир үйдө жана бир короодо жашайт, спорттуксекцияларга барат. Анын достору ар түрдүү жана алардын ар бири өз үй-бүлөсү жөнүндө, алардын үйүндө ырдалуучу ырлар, анын үй-бүлөсү белгилеген майрамдар жөнүндө айтып берет. Китепте жаш окурман корейже дунган, уйгур же түрк тилдериндеги сөздөрдү жаттай ала турган сөздөр бар; Кыргызстандын этносторунун бүткүл короо же класс ойной ала турган оюндары бар; Кыргызстандын этносторунун маданияты жөнүндө көптөгөн кызыктуу жана пайдалуу маалыматтар бар, аны окуп чыгып бала алда канча бай, боорукер жана акылман болуп калат.

 

Китепти Фонд кыргыз тилине которду жана кыргыз тилдүү окурмандарга жеткиликтүү. Аны сатып алуу маселелери боюнча төмөнкү телефондор боюнча кайрылуу керек 0312-660382, 0552-085161, 0700-648904 Асель Джумагулова. 


Акыркы жаңылыктар

18.05.2019

«Дүк-дүк жүрөк» поэзия кечеси өтөт

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду элибизге таанымал акындардын жана жаңыдан эл сүймөнчүгүнө ээ болуп келаткан жаш таланттардын поэзия кечелерин өткөрүүнү улантууда. Мындай кеченин кезектегиси белгилүү акын, жазуучу, “РухЭш” сайтынын негидөөчүсү Олжобай Шакирдин чыгармачылыгына арналат. О.Шакирдин “Дүк-дүк жүрөк” поэзия кечеси 2019-жылдын 22-май күнү А. Малдыбаев атындагы Кыргыз Улуттук опера жана балет театрында өтөт. ...
15.05.2019

Кыргызстандын Экс-президенти Роза Отунбаева Шанхай кызматташтык уюмунун Бишкектеги экинчи Аялдар форумуна катышты

Бүгүн Бишкекте Шанхай кызматташтык уюмунун Бишкектеги экинчи Аялдар форуму өттү.   Иш-чарага Кыргызстандын экс-президенти Роза Отунбаева, ШКУнун башкы катчысынын орун басары Айзада Субакожоева, Казакстандын премьер-министринин орун басары Гульшара Абдыкаликова, Өзбекстандын премьер-министринин орун басары Танзила Нарбаева, Бүткүл кытайлык аялдар Федерациямсынын төрагасынын орун басары Ся Цзе, Россиянын Аялдар бирлигинин төрагасынын орун ...
15.05.2019

Азия чемпиондору Бакай-Ата жаңы конушунда

14-майда шахмат боюнча Кыргызстандын бир нече жолку чемпиону, Азиянын чемпиону Айжан Съездбекова менен шахмат, дзюдо боюнча чемпион Алмаз Съездбеков Бакай-Ата жаңы конушунун №85 орто мектебинин окуучулары менен жолугушту.   Бул жолугушуунун негизги максаты – жаңы конуштун жаштарын шыктандыруу, убактыларын туура пайдаланууга багыт берүү жана кыздарга өзүн өзү коргоого мүмкүнчүлүк түзүп берүү.   Алгач “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык ...
14.05.2019

Башкалаада VII Билим Фестивалынын экинчи күнү болуп өттү

13-апрелде жана 4-майда Бишкек шаарында «Кыргызстандагы санариптик муун: билим берүүдөгү Маалыматтык Коммуникациялык Технология (МКТ) жана IT билим берүүсү» деген темадагы эки күндүк VII Билим Фестивалы өттү. Билим Фестивалы – бул эң кеңири аудиторияга, алардын ичинде балдарга, өспүрүмдөргө, студенттерге жана ата-энелерге арналган майрам. 4-майда, Билим Фестивалынын экинчи күнү 16 билим берүү аянтчаларынан түзүлдү. Аталган аянтчалар Курманжан ...
14.05.2019

Талас шаарында Искусство фестивалы болуп өттү

Үстүбүздөгү жылдын 11-май күнү Талас шаарында Балдардын искусство фестивалы болуп өттү. Иш чаранын максаты - Талас облусундагы балдарды, жаштарды жана жалпы элди искусствонун ар кандай түрлөрү менен тааныштыруу, кызыгуусун арттыруу жана искусство менен алектенгиси келген таланттуу балдарга колдоо көрсөтүү. Искусство фестивалын КР экс-Президенти, “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү Р.И.Отунбаева жана КР ...
13.05.2019

Тынчтык, ынтымак үчүн уюштурулган «Ынтымактуу конуштар» спартакиада максатына жетти!

2019-жылдын 11-майында Бишкек шаарынын 10 жаңы конушунун арасында өтүп жаткан “Ынтымактуу конуштар” Лигасы аттуу спартакиаданын финалдык оюндары өтүп, жеңүүчүлөрү аныкталды. Эскерте кетсек, үстүбүздөгү жылдын 20-апрелинен тарта өтүп жаткан спартакиадада “Социалдык жана гендердик теңчиликти илгерилетүү аркылуу, ынтымакты бекемдөө” долбооруна пилоттук болуп кирген Ак-Ордо, Рухий-Мурас, Жеңиш, Көлмө, Калыс-Ордо, Мурас-Ордо, Ак-Тилек, Бакай-Ата, Эне-Сай, ...
11.05.2019

Таласта «Маданият сенден башталат» аттуу фестиваль өтүп жатат

Таласта «Маданият сенден башталат» деп аталган балдардын искусство фестивалы өтүп жатат.   11-майда Талас шаарынын борбордук аянтында 19 боз үй, 30га чукул чатыр тигилип, адистер алардын ичинде кол өнөрчүлүк, шахмат, сүрөт тартуу өңдүү өнөрлөрүн башкаларга үйрөтүүдө.   Иш-чарага президенттик аппараттын «Манас» оркестри да катышып, концерттик программаларды тартуулап жатат.   «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду уюштурган ...
06.05.2019

Лига «Ынтымактуу конуштар» спартакиаданын жарым финалына чыккан конуштар аныкталды

2019-жылдын 4-майында Бишкек шаарынын 10 жаңы конушунун арасында өтүп жаткан “Ынтымактуу конуштар” Лигасы аттуу спартакиаданын жарым финалына чыккан конуштардын командалары аныкталды. Эскерте кетсек, үстүбүздөгү жылдын 20-апрелинен тарта өтүп жаткан спартакиадада “Социалдык жана гендердик теңчиликти илгерилетүү аркылуу, ынтымакты бекемдөө” долбооруна пилоттук болуп кирген Ак-Ордо, Рухий-Мурас, Жеңиш, Көлмө, Калыс-Ордо, Мурас-Ордо, Ак-Тилек, Бакай-Ата, ...
03.05.2019

ГСВ үчүн позитивдүү ой жүгүртүү боюнча тренинг

Үстүбүздөгү жылдын 29-30-апрелинде «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду «Медициналык кызматкерлердин пациенттер менен өз ара аракеттенүүсүн жакшыртуу аркылуу медициналык кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жогорулатуу» темасына эки күндүк тренинг өткөрдү. Бул тренингге ГСВнын жетекчилери, медициналык кызматкерлер, РЦУЗ, БЦУЗдун адистери жана «Бишкек шаарынын турак-жай конуштарында тынчтыкты жана стабилдүүлүктү чыңдоо үчүн ...
03.05.2019

Жибек жолу: Музей - мамлекеттин жүзү

Улуттук көркөм сүрөт музейинде «Жибек жолу» интерактивдүү көргөзмөсү 5-апрелде башталган. Жыйырма күнгө созулган бул көргөзмөдө Жибек жолу аралап өткөн өлкөлөрдүн тарыхы, маданияты, каада-салты, тамак-ашы, биомаданий өзгөчөлүктөрү жана кен байлыктары көрсөтүлдү. Музей жетекчилигинин маалыматына караганда 15 миңге жакын көрүүчү келип, рекорддук көрсөткүч болду. Көргөзмө "Бүгүнкү күндөгү музейлердин абалы" ...
01.05.2019

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын 2019-жылдын майына иш-чараларынын дайджести

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын   2019-жылдын майына   иш-чараларынын дайджести   4-май – «Кыргызстандын санариптик мууну: ИКТ билим берүүдө жана IT билим берүү» темасына жетинчи Билим фестивалы Качан: 4-май (ишемби, Билим фестивалынын 2-күнү) Кайда: Бишкек шаары Өткөрүү аянтчасы: Эмен Паркы, «Сейтек» Балдар жана өспүрүмдөр улуттук борбору, К. Баялинов атындагы Республикалык китепкана, Ч. Айтматов атындагы Орус драма театры Жыл сайын ...
01.05.2019

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФ чыгарган көркөм өнөр жөнүндө балдар китептеринин сериясы «Китеп көркөм өнөрү» деген улуттук конкурстун Гран-присин алды

Бишкекке К.Баялинов атындагы Республикалык балдар жана өспүрүмдөр үчүн китепканада Китептин жана автордук укуктун бүткүл дүйнөлүк күнүн салтанаттуу белгилешти, ал быйылкы жылы «Китеп окуган бала – бул гүлдөп-өнүккөн Кыргызстан» деген девиз астында өтүп жатат.   Бардык меймандар жана кичинекей окурмандар үчүн концерттик программа уюштурулду, ал эми «Китеп көркөм өнөрү» деген улуттук конкурстун жеңүүчүлөрүнө баалуу байгелер жана белектер ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»