Демилгелер Келечек муунга инвестициялоо «Жайлоодогу балдар бакчалары»

09.03.2018

ЖМК биз жөнүндө: Түркия: Балдарды өнүктүрүү - мамлекеттин башкы максаты. 2-бөлүк.

Экинчи күн. Пендиктеги акыл ордо


Бул күнү биз Пендик муниципалитетине караштуу “Таланттуу балдарды окутуу борбору” менен таанышуудан баштадык.

 

Бул борбор мектепке чейинки курактагы таланттуу, жөндөмдүү балдарды тандап алып, алардын кызыгуусу боюнча атайын программа менен окутуу жүргүзүлөт экен. Бизди тосуп алган мугалимдердин айтуусу боюнча, 48-69 айлык (4 жаштан жогору) балдар сабакка жумасына эки жолу келишет. Искусство, багбанчылык, шахмат, телеалып баруучу ж.б.у.с. кесиптерди эрте жаштан таанып, ар бир бала өзүнүн эмнеге жөндөмдүү экенин билип, аны өркүндөтө баштайт.

 

Мектепке чейинки таланттуу балдарды өнүктүрүү борбору Стамбул мэриясынын демилгеси менен башталган долбоор экен. Жылына мэриядан 556 миң лир бөлүнүп турат.

 

Вундеркинддерди жөнөкөй балдардын арасынан таап чыгууда жогорку окуу жайлардын мугалимдери атайын тандоо формасын иштеп чыгышкан, ошонун негизинде бала бакчаларга барып балдарды көзөмөлгө алып, алардын ичинен өтө жөндөмдүүлөрдү иргеп, борборго жөнөтүшөт.

 

Борборго келгенде кайрадан балдардын эмнеге шыктуу, жөндөмдүү экени Торес системасы (креативдүү баланы текшерүү тести) менен текшерилет. Бул система боюнча окутуунун төрт жолу бар экен: 1. Кичинекей балдарды окутуу. 2. Мугалимдерди окутуу. 3. Мектепке чейинки билим берүү мугалимдерин окутуу. 4. Ата-энелерди окутуу. Эгерде ушулардын бирөөсү аткарылбаса, анда балдар жакшы жыйынтык бералбайт. Пендик районунда 750 мектепке чейинки курактагы балдар билим алышат. Анын ичинен өткөн жылы 120 баланы борборго кабыл алышса, быйыл 100 гана бала кабыл алыныптыр. 

 

  


Балдарга беш багыт менен билим беришет. Биринчи ательеде – илимий жактан, экинчи ательеде – IQ деңгээлин оюн аркылуу өркүндөтүү, үчүнчү – лидерлик жана драмалык ателье (лаборатория). Бул жерде театр, оюн коюу ж.б.у.с. Төртүнчү – искусство жана чыгарма лабораториясы. Бул ательеде балдар өздөрүнүн ойлоп чыккан чыгармаларын өркүндөтүшөт. Бешинчиси – хобби. Балдар эшикке чыгып, жер менен иштешет. Помидор, бадыраң, гүл айдашат. Балдардын моторикасы жана ойлому өркүндөйт. Ушул программаны борбордун мугалимдери жазып, аны жогорку окуу жайдын окутуучуларына жөнөтүшөт. Алар программаны анализдеп, балдарды окутууга болот деген жыйынтыкты чыгаргандан кийин гана бул программа ишке кирет. Борборду аяктагандан кийин балдар алган билимдерин башка борборлорго барып өркүндөтө беришет. Балдардын жөндөмүнүн ачылышына бардык мүмкүнчүлүктөр берилген. Бул долбоор келээрки жылы Анкарада да ачылат экен. Адистердин айтуусу боюнча ийримдер, курстар таланттуу балдардын креативдүү көз карашын жокко чыгарат. Ал эми бул борбордо балдар кичинекей кезинен тартып өзү каалаган нерселерди өркүндөтүп кеталат.


 

Пендик районунда 147 жалпы билим берүү мектеби, 47 мектепке чейинки билим берүү мекемелери иштейт. Бала бакчаларда жалпысынан 180 педагог эмгектенет, алардын айлыгы 3500 – 4000 лирди (1 лир – 18 сом) түзөт. Балдар сабакка кирип кеткенде, энелер дагы ушул жерден билим алышат. 

 

Пендиктен кийин Стамбулдагы 39 райондун ичинен эң чоң деп эсептелген Картал муниципалитетине жол тартып, ага караштуу бала бакчалар менен тааныштык. Бул райондо 11 бала бакча бар экен, азыркы учурда экөө курулуп жатыптыр. 750 тарбиялануучуларга 80 мугалим билим берет. Бул бала бакчаларга балдар 3-4 жаштан кабыл алынып, Ата Түрктүн мурасы боюнча иштелген программа менен иштешет, т.а. билим берүү системасында Ата Түрктүн принциптери колдонулат. Бир топто 15 баладан ашпайт. Эл аралык стандарт боюнча 1 кв.м. бир бала кенен батышы керек. Бала бакчада кошумча сабактар киргизилген: шахмат, фольклор ж.б.у.с.

 

Бул райондун мэри кесиби боюнча дарыгер болгондуктан, балдардын ден соолугуна өзгөчө көңүл буруп, алар спорт менен машыгышына абдан кызыкдар экен. 3-4 жаштагы балдар укташат, ал эми улуулары укташпайт.

 

Бул мекемеден чыккандан кийин Стамбул шаарындагы жомоктор музейине барып, Андерсендин китебинин ичинде жүргөндөй болдук. 

 

 

Андан соң Кагытхане районундагы Хамидие балдарды өнүктүрүү борборуна жөнөдүк. Ушул жерден баштап калган бала бакчалардын жетекчилеринин баары эркектер экен. Түркияда мугалимдердин 10% эркек педагогдор. Билим берүү министрлигинин өкүлүнүн айтуусуна караганда, мугалимдер эки ай эс алат. Мамлекет белгилеген айлыктан сырткары 30 саатка чейин алса болот, ага кошумча айлык кошулуп берилет. Мугалимдердин айлыктары стажысына карата көбөйүп отурат. Негизинен тогуз категориялык белгилөө бар. Тогуздан ылдыйлаган сайын айлыктары көбөйүп отурат. Билим берүү министрлиги билимдин сапатын жакшыртуу максатында аккредитация сыяктуу текшерүү киргизе турган болушуптур, бирок мындай иш-аракеттерге профсоюз уюму каршы турат экен. Текшерүү мугалимдердин укугуна шек келтирет дешип. 

 

Үчүнчү күн. Кючюкчекмеже бала бакчасы 

 

Бул райондо 150 жалпы билим берүү мектеп, 170 жеке мектеп, 17 мектепке чейинки билим берүү мекемелери бар экен. 160 миң окуучуга 8500 мугалим билим беришет. Бул бала бакчада Монтессоринин программасы менен окутулат, бирок ата-эненин каалоосу эске алынат экен. Айына ата-энелер 85 лир төлөшөт, анын ичине балдардын театрлашкан оюн-зоокторуна тигилүүчү кийимдер, тамак-аш кирет.

 

Бала бакчанын жетекчисинин айтымына караганда, балдар бир күндүк же жарым күндүк деп кабыл алынат. Педагог, тарбиячыларды жумушка алаардан мурда алар 4 жылдык бакалаврды бүткөндөн кийин Билим берүү министрлиги тарабынан жүргүзүлгөн экзамендерге катышып, эң жогорку балл топтогондор гана мектепке же бала бакчаларга жумушка жөнөтүлөт. Билим берүү министрлиги мугалимдердин кесипкөйлүгүн жогорулатууда курстарды өткөрүп турат. Өткөн жылы 7000 мугалим курстан өткөн. Бул деген бир жылда бир мугалим 7-8 жолу курстан өтөт дегенди билдирет. Булар өз ыктыяры менен курстарга жазылып алгандар экен. Ал эми 1-15-сентябрга чейин жана 15-июндан айдын аягына чейин сөзсүз ар бир мугалим специализациядан өткөрүлөт. Түркияда мугалимдер 8 жылда бир орундарын алмаштырып турушат экен. 

 

Дагы бир биз үчүн жаңылык, ата-энелердин жоопкерчилиги мыйзамда каралган. Эгерде ата-эне баласын мектепке жибербей койсо, ал акчалай жаза алышы же болбосо түрмөгө камалышы мүмкүн.

 

Окуу китептери балдарга бекер таратылат. Ал эми биз барган бала бакчада дубалдар жок, баары ачык. Балдар жабык бөлмөлөрдө отуруп, бир нерсеге үйрөнүшүнө эмес, ачык жерде баарын кармап көрүп, өз колдору менен жасоо максаты коюлган.

 

Балдардын кийим илгичтери дагы балдардын боюна карата ылайыкталып жасалган. Чоңдор жардам бербей, балдар өз алдынча баарына үйрөнүшөт экен. Мугалимдер эрте келип бир күндүк программасын жазып, кечинде атайын бөлмөгө чогулуп, бир күндүк ишмердигинин жыйынтыктарын сүйлөшүшөт.

 

Бир айда бир түрк маданиятын, баалуулуктарын (биздин адеп сабагындай) окуткан сабак кирет. Эң кызыгы – бул бала бакчада балдар сынып калган оюнчуктарын өздөрү оңдошот. Мугалимдер жыгач усталык программага барып, үйрөнгөндөрүн балдар менен чогуу ишке ашырып жаткан учуру экен. Бул лабораторияда мурда жалаң эркектер иштесе, эми айымдар дагы өз каалоосу менен устачылыкты үйрөнүп, сабак бере башташыптыр. Балдар өздөрү жасаган оюнчуктарга өзгөчө маани бурушуп, жакшы көрүп, үйүнө алып кетип, белекке беришет экен.

 

Бул бала бакчада жашоодогу бардык керектүү нерселер кичирейтилип жасалгаланган. Маселен, ветеринар клиникасы. Балдар ага кирип, жаныбарларды дарылоону үйрөнүшөт ж.б.у.с. Баарынан кызыктуу – кышкы бакчасы (зимний сад) болду. Бул жерге балдар жылаңайлак киришет экен. Табият менен таттуу жашоого үйрөнүшөт. Ушул жерден жер менен кантип иштеш керек, гүлдү кандай отургузуу керек ж.б.у.с. нерселерди балдарга көрсөтүп, үйрөтүшөт. Балдар ашыкча салмак албаш үчүн, туура тамактанууга өзгөчө көңүл бурулат.

 

Мэрия эски автобустарды бала бакчаларга пайдаланганга беришет экен. Биз барган бала бакча эски автобусту планетарий кылып жасап жатышыптыр. Кээ бирлери көчмө бала бакчалар кылып уюштурушат экен.

 

Бюйюкчекмеж Шехит Мехмет Шефике Шевкатлы оглу бала бакчасы 

 

Бул окуу комплекси жаңы курулуп бүтүптүр. 238 бала тарбияланат экен. Саат эртең мененки 8.00 – 17.00 жана саат 13.00 – 18.00 чейин балдар кабыл алынат. Бул бала бакчанын өзгөчөлүгү – коридорлордо балдар секирип ойночу классик оюндары чийилип турат. Биринчиден, сандарды үйрөнүшөт, экинчиден, секирип ойноп, буттарынын булчуңдарын бекемдешет. Ар бир кабинетте акыл оюндары ойнолот. Бул окуу жайдын деле материалдык-техникалык базасын чыңдоого каражатты мэрия бөлүп берет экен.

 

Мектепке чейинки билим берүү мекемеси менен жалпы билим берүү мектеби бириктирилген. Имараттары өз өзүнчө, бирок гимнастика, спорт, музыка кабинеттерин чогуу пайдаланышат. Баса, коридордо 2016-жылдын 15-июлунда каза болгон шейиттердин сүрөттөрү илинип турат. Ар бир бала баатырларын билиши керек дешти.

 

Түркияда 2005-жылы өнүгүү программасы кабыл алынган. Мына ошондон баштап билим берүү системасы өнүгүүнүн үстүндө экенин жетекчилер айтышты. Жаңы мектептер ачылып, мугалимдер иш менен камсыз боло баштаган. Учурда балдардын 70% бала бакчаларга кире алышат. Жеке мектептер, жеке бала бакчаларда билим сапаты өтө жогору экенин алар жашырышкан жок. 

 

(уландысы кийинки санда) 

Гүлнара Алыбаева, “Кут Билим”

Акыркы жаңылыктар

19.07.2018

КР экс-Президенти Р.Отунбаева Малчылардын республикалык слетуна катышат

Үстүбуздөгү жылдын 20-21- июль күндөрү Кыргыз Республикасынын экс-Президенти, “Роза Отунтбаванын демилгеси” эла аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү Р.Отунбаева Суусамырда жана Талас облусунда иш сапарда болот. Ал Суусамыр өрөөнүндө өтүүчү Малчылардын V республикалык слетуна катышып, куттуктоо сөзүн сүйлөйт. Ошондой эле ал өз сөзүндө Жайлоо өнүгүү борборлору жөнүндө, алардын малчылардын балдарын өнүктүрүүдөгү ролу ...
18.07.2018

Журналист студенттр үчүн стажировка

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду «Журналистика» багыты боюнча окуп жаткан студенттер үчүн стажировкадан өтүү мүмкүнчүлүгүн берет.   Милдеттер: Фонддун долбоорлорунун алкагында тексттер менен иштөө, ар кандай маалыматтарды издөө жана түзүмдөштүрүү.   Талаптар: кыргыз жана орус, англис (билгени дурус) тилдерин билүү, маалыматтык материалдарды жазуу жөндөмү, SMM, фото- жана видео тартуу жагынан билимдер жана жөндөмдөр, сабаттуулук, ...
18.07.2018

Жаратылышты сүйүүгө жана курчап турган чөйрөнү коргоого аралаштырабыз!

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду тарабынан жүргүзүлүп жаткан жана 13-июлда Талас областынын «Барчын» балдар ден соолукту чыңдоо борборунда старт алган «Заманбап көркөм өнөр – балдарга» Арт-лагеринин кызыктуу программасы шейшембиде 17-июлда «Эко-тарбиялоо боюнча билим кербенинен» экологиялык лекция менен толукталды. Алсак, «Глобалдуу ой жүгүрт – чөлкөмдө аракеттен: балдар жана жаштар арасында экологиялык жоопкерчиликти жогорулатуу» ...
17.07.2018

Чгармачылыктан зор шыктануу жана кубанычтар, достукту сүйгөн жагдай, жаңы достор жана кызыктуу таанышуулар - биринчи арт-лагерь старт алды!

13-июлда Швейцариянын КРдагы элчилигинин колдоосу менен «Роза Отунбаеванын демилгеси» фонду уюштурган Арт-лагерь старт алды! Арт-лагерге Талас областынан 150 бала жана КРнын Көркөм сүрөт академиясынын алдындагы көркөм сүрөт мектептеринен 30 бала катышып жатат. Арт-лагердин иши: бий, вокал, гончардык өнөр, дизайн/колдонмо өнөр, кино жана драма, живопись жана кулинардык өнөр боюнча 8 арт-классты камтыйт.   Арт-лагерь иштеген убакыттын ичинде балдар өнөрдүн ар ...
13.07.2018

Оргочор айылында тренинг болуп өттү

Үстүбүздөгү жылдын 9-10-июль күндөрү Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы Оргочор айылында “Мигранттар үчүн маалыматтык-миграциялык борборду ачууга жана аны туруктуу өнүктүрүүгө көмөктөшүү” долбоорунун алкагында “Мигранттар үчүн маалыматтык-миграциялык борборду ачууда айыл өкмөтүнүн жана айылдык кеңештин депутаттарынын ролу” аталышында тренинг болуп өттү.Тренингдин жыйынтыгы боюнча иш чара өз максатына жетти. Эскерте кетсек, ...
10.07.2018

Жайлоо өнүгүү борборлоруна Кыргыз Республикасынын Улуттук Жазуучулар союзунан белек тапшырылды

Жакында Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзу «Жайлоо өнүгүү борборлоруна» кыргыз жана орус тилинде жаңы басылып чыккан 100 даана китеп-жыйнакты белекке берди. Бул Жайлоо өнүгүү борборлоруна келген балдар үчүн абдан кызыктуу жана баалуу белек болду. Китеп-жыйнак “Каармандар өз досторун чакырат” (“Герои приглашают своих друзей”) деп аталып, ага 25 балдар жазуучуларынын чыгармалары кирген. Тактап айтканда, балдарга арналган бул ...
09.07.2018

Оргочордо ЖӨБОнун потенциалын арттыруу боюнча тренинг өтүп жатат

2018-жылдын 9-июлунан тартып 10-июлуна чейинки мезгилде Ысык-Көл областынын Жети-Өгүз районундагы Оргочор айылында «Гендердик жактан сезимтал пландаштыруу жана бюджет түзүү маселелери боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын потенциалын арттыруу» темасына тренинг өтүп жатат. Тренингди Норвегиянын Тышкы иштер министрлиги финансылаган «Региондук жана эл аралык көйгөйлөргө жооп иретинде адамдарды сатууга каршы күрөшүү жана чабал мигранттарды ...
06.07.2018

Америкадан келген математикадагы артыкчылыгы үчүн сыйлыктын ээси менен жолугушуу

2018-жылдын 6-июлунда И. Раззаков атындагы КМТУда математикадагы артыкчылыгы үчүн сыйлыктын ээси Айбилек Алдаярова менен жолугушуу болуп өттү.   А.Алдаярова «Программалоо, СТЕМ. Кыргызстанга пайдалуу болгум келет» темасына презентация жасады (презентацияны шилтеме боюнча жазып алууга болот >>>).   Айбилек программалоо, код коюу жөнүндө, аларды үйрөнүү эмне үчүн маанилүү экендиги жөнүндө, бул жагынан адистешүүнүн түрлөрү жөнүндө, дүйнөнү ...
05.07.2018

Күндүн темасы: 21- кылымга туура келген баланы өстүрүү маселеси канчалык актуалдуу?

Балдарды эртелеп өнүктүрүүнүн маанилүүлүгү, 21- кылымга туура келген баланы өстүрүү маселеси канчалык актуалдуу? деген суроого бүгүн Биринчи Радио “Күндүн темасы” программасында кайрылды.   Эмне үчүн өнүккөн өлкөлөрдө балдарга өзгөчө көңүл буруп ага инвестиция салууну артыкчылык багыт катары карашат?    Бул маселеде дүйнө өлкөлөрүндөгү жүрүп жаткан тажрыйбалар менен “Роза Отунбаеванын демилгеси” атындагы эл аралык коомдук фондунун ...
03.07.2018

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду «Заманбап көркөм өнөр - балдарга» деген жаңы долбоорду ишке киргизет

 «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Швейцариянын КРдагы Элчилигинин колдоосу менен жаңы «Заманбап көркөм өнөр – балдарга» долбоорун ишке киргизип жатат.   14-23-июлда Талас областындагы балдар үчүн алгачкы Арт-лагерь өтөт. Бардыгы болуп Арт-лагерь 180 баланы камтыйт, алардын ичинен 30у – булар Баткендеги, Ноокаттагы, Жалал-Абададагы, Ош шаарындагы, Чолпон Ата шаарындагы мектеп-интернаттардын, Бишкек шаарындагы Көркөм ...
02.07.2018

Математика жаатындагы артыкчылык сыйлыгынын ээси Айбилек Алдаярова менен жолугушууга чакырабыз

Жолугушуу 2018-жылы 6-июлда саат 10.00-дө И.Раззаков атындагы КМТУде өтөт (чоӊ акт залы). Айбилек Алдаярова математика жаатындагы артыкчылык сыйлыгынын ээси, оптика боюнча Фэйрфакс аймагынын жогорку мектептер арасында олимпиадасынын жеӊүүчүсү, Улуттук Ардактуу Математика бирикмесинин мүчөсү, так илимдер боюнча Джэймс Мэдисон мектеп клубунун вице-президенти (Вена шаары, Вирджиния штаты, АКШ). Жолугушуу учурунда А.Алдаярова программалоо, математика ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Добро пожаловать!

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»