Демилгелер Келечек муунга инвестициялоо «Жайлоодогу балдар бакчалары»

07.07.2015

Жайлоодогу бала бакчалар коомдогу муктаждыктан улам ачылууда

"Кабар даамында" уктуруусунда жайлоодогу бала бакчалар өз жемишин берип жатабы? деген теманын алкагында “Роза Отунбаеванын демилгеси” эл аралык коомдук фондунун координатору Асылбек Жоодонбеков, Панфилов районундагы Вознесеновка айылындагы жайлоо бала бакчасынын тарбиячысы Зейнеп Осмонбекова менен маек курдук. Ошондой эле телефон аркылуу Республикалык жайыт комитеттери ассоциациясынын төрагасы, Чолпон айыл округуна караштуу жайлоо бала бакчасынын уюштуруучусу Урмат Өмүрбеков айрым суроолорубузга жооп берди.


- Өлкө аймагында ачылып жаткан жайлоо бала бакчалары канчалык деңгээлде жемишин берип жатат?


- Былтыр 35 жайлоо бала бакчасын ачкан болсок, быйыл 90го жакыны ачылат. Балдарды өнүктүрүү процесси системалуу, узак мөөнөттүү болгондуктан, өз жемишин кандай берип жатканы, балдар мектепке барып калганда, алар мектепти бүткөндө дагы көрүнөт. Мурда ата-энелер да, жайыт комитеттери да, республикадагы интеллигенциянын айрым өкүлдөрү да кооптонуу менен карашкан. Айылдарда ачылбай жатканда жайлоодо ачуунун эмне зарылчылыгы бар дешкен. Бул долбоордун уникалдуулугу - азыр мамлекет типтүү бала бакчаларды кура албай жатат. Республикада 800 миңге жакын бала болсо, алардын 15 пайызы гана бала бакчага барат. Айыл жергесинде 7-8 пайыз гана балдар барат. Натыйжада көпчүлүк балдар кенже куракта өнүкпөй калып жатат.


Биздин жайлоо бала бакчалары бул - бир альтернатива катары эсептелет. Балдарды өнүктүрүүнүн, жашоодогу көндүмдөрдү үйрөтүүнүн бир жолу. Азыркы учурда 400дөй жайыт комитети бар болсо, ал жерде чабандар мал менен жайлоого чыгышат. Балдар менен алектенбей экинчи орунда калып калууда. Бала өзү менен өзү болуп, социалдашуу процесси жүрбөй калат. Эң негизгиси системалуу бир нерсени үйрөнбөй жатат. Себеп дегенде курактык психологияны изилдеп жаткан окумуштуулар да айтып жатышат, бала менен кенже куракта иштеп баштаса анын кайтарымы ошончолук чоң болот. Ошондуктан, баланын өнүгө турган убагында, маалыматтарды кабылдай турган мезгилде биз убактысын өткөрүп жибербестен, кармап калалы деген ниетте ушул аракеттер жасалууда.


- Бул бала бакчаларга ата-энелердин талабы кандай?


- Ата-энелердин талабы ар кандай болууда. Түшүнгөндөрү келип, бала бакчанын ишине аралашып, алкап сүйүнгөндөр бар. Бүткөн ишке сынчы көп дегендей, катышпастан сындагандар да бар. Бул түшүнбөстүктөн болушу мүмкүн. Биз мүмкүнчүлүк жетишинче ар бир жайлоого барганга аракет кылып жататбыз. Ошондуктан жергиликтүү элдин, тарбиячылардын аракетине, ишке берилгендигине байланыштуу. Ата-энелер, жайыт колдонуучулары мунун бары балдары үчүн жасалып жаткандыгын түшүнгөндө, маани бергенде өз натыйжасын берет.


Тарбиячы Зейнеп Осмонбекова: - Биз жакшы колдодук. Балдар менен иштешүү мен үчүн кыйынчылык жараткан жок. Себеби буга чейин мугалим болуп иштечүмүн. Ал жерде 3 жаштан өйдө жаштагы балдар келишет. Жаш өзгөчөлүктөрүнө жараша өзүбүз программаларды түзүп, мектепке чейинки курактагыларга өзүнчө көңүл бөлүнөт. Биринчи класска бара тургандарга жазууну, тамаларды үйрөтөбүз, ар кандай оюндар болот. Ошондой эле мектеп курагындагы 11 жашка чейинкилер да келет. Аларга да өзүнчө план түзүп иш алып барабыз.

 

- Быйыл ачыла турчу жайлоо бала бакчаларында балдарга кандай шарттар түзүлөт?


- Былтыр көпчүлүк басымды тарбия жаатына койгонбуз. Дээрлик 90 пайызында тарбиячы балдар менен дайым иштеген. Быйыл натыйжасын көбүрөөк бериш үчүн жайлоо бала бакчаларын өнүктүрүү борборлору деп атап жатабыз. Түрдүү мастер класстар көп өткөрүлөт. Максатыбыз балдарды ар тараптуу өнүктүрүү болуп эсептелет. Окуганды-жазганды эле үйрөтүүгө басым жасасак, биз аларды кыйнап коёбуз. Себеби балдар ар кыл курактагылар. Тоодогу балдар эркин жүрүп көнүп калган, бирөө тажап кетет, бирөө тынчы жок. Ошол себептен ар бир баланын өзгөчөлүктөрүнө жараша мамиле кылып, атайын программа иштелип чыкты.


Андан тышкары былтыркы практикадан улам айтсак, жайлоо бала бакчаларын уюштуруу үчүн так статистика керек экен. Бул үчүн паспорт иштеп чыктык. Анда бала бакча тууралуу бардык маалыматтар жазылат. Дагы бир маанилүү нерсеси Төлөмүш Океевдин 80 жылдыгына карата “Бакайдын жайыты” тасмасы көрсөтүлөт. Жазуучулар союзу менен иштешип жатабыз. Азыркы күндө жазуучулар менен элдин ортосунда ажырым бар экени маалым. Эгер жазуучулар тоого барып эмгектенсе, аларга да эргүү болушу мүмкүн. Экинчиден, эл жазуучулар менен жолугушуп, баарлашат, китептерин окуйт. Жазуучулар өз китептерин сатса да болот. Азыр Кыргызстан жазуучулар союзу менен сүйлөшүп жатабыз. Тизмеси такталса бара башташат. Ошондой эле, аймактык жогорку окуу жайлар, сүрөт академиясы менен да тыгыз иш алып барылат.


- Жайлоодогу балдар менен башка шаар жергесиндеги же болбосо айылдагы балдардын кабыл алуусу кандай? Салыштырып өтсөңүз.


Зейнеп Осмонбекова, тарбиячы: - Жайлоого жайында айылдан келишет балдар. Шаар, райондун борборунда жашаган балдар менен салыштырсак, айырмасы бар. Тиричилик менен жүрүп ата-эне балдарынын окуусун биринчи орунга койбойт. Бирок балдардын арасында таланттуулары аябай көп экен. Аларга түрткү берип чыгармачыл адамдар барса, таасирленте турган шарт түзүлмөк. Маселен мени да биринчи мугалимим таасирленткен.


- Жайыт комитеттери тарабынан кандай шарттар түзүлүп берилди? Мугадимдердин айлык маселеси кандай жол менен чечилди? Салык төлөнөбү?


Урмат Өмүрбеков:- Боз үй тигип, мугалимдердин айлыгы, газ баллон, тамак-аш жана анча-мынча оюнчуктар менен камсыз кылуу жагын карайбыз. Былтыр Соң-Көл жайлоосуна да ачылган. 28 бала тарбияланган. Айлык маселеси долбоорго ылайык, элдер балдар үчүн каражат төлөп бериш керек болчу. Бирок азырынча буга маани берилбей жатат. Элдерди көндүрүү максатында убактылуу Жайыт комитеттери каржылайт.


- Жайлоо бала бакчаларын ачуу демилгеси Роза Отунбаевага таандык болгон үчүн гана талап күчтүүбү же коомдо чындыгында муктаждык күчтүүбү?


- Бул муктаждыктан улам келип чыккан. Акча көптүктөн же башка иш жок болгондон эмес. Азыркы күндө балдардын төрөлүүсү өскөнү менен аларды тарбиялоону ата-эне турмуштун агымына коё берип жатат. А турмуштун агымы идеалдуу эмес. Ар бир ата-эне баласын туура тарбиялап жатканы, толук кандуу өсүшүнө салым кошуп жатканы тууралуу ойлонбой жатат. Демек, кенже курактагы балдар өзүнүн курагында ала турчу нерсесин ала албай жатат. Ушул боштукту толтуруу максатында жайлоо бала бакчалары ачылууда. Эң маанилүү инвестиция - бул ушул кенже курактагы балага салынган инвестиция экенин дүйнөдөгү өнүккөн өлкөлөр түшүнүштү. Изилдөөлөргө таянсак, мектепте окуган жана мектепти бүткөн окуучуга жумшалган каражатка караганда, мектепке бара элек балага кетирилген каражаттан кайтарымы жакшы болору эсептелип чыккан. Демек, бул коомдогу муктаждык десек болот.




Автор: Бахар Хакимова

http://www.maralfm.kg

Акыркы жаңылыктар

13.09.2019

«Гений» радиоберүүсү: Балдарды мектепке туура даярдоо боюнча кеңеш

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында балдарды мектепке туура даярдоо жөнүндө сөз болду.   Жаңы окуу жылы башталаарда, айрыкча 1-класска бара турган баланы психологиялык жактан даярдоо керектигинин маанилүүлүгү жөнүндө Бишкек шаарынын №69 окуу тарбия комплекс-гимназиясынын психологу Абдужапарова Элиза, Бишкек шаарынын билим берүү башкармалыгынын ...
09.09.2019

Калыс-Ордо конушунда балдар үчүн оюн жана машыгуу аянтча ачылды

Үстүбүздөгү жылдын 5-сентябрында Бишкек шаарынын Калыс-Ордо жаңы конушунда балдар үчүн оюн жана машыгуу аянтчанын ачылышы болду. Иш-чарага конуштун тургундары, жаштары, ак-сакалдары, Коомдук ден соолук комитеттеринин мүчөлөрү, Биринчи май районунун акиминин орун басары Мавлян Аскаров, Муниципалдык аймактык башкармалыгынын башчысы Талант Мусуркулов, БУУ Калкты жайгаштыруу Фондунун жана “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун ...
09.09.2019

Жаңы конушка жаңы воркаут аянтча

Үстүбүздөгү жылдын 5-сентябрында Бишкек шаарынын Мурас-Ордо конушунда ден соолугунан мүмкүнчүлүгү чектелгендерге ылайыкталган воркаут аянтча ачылды. Иш-чарага конуштун тургундары, жаштары, Коомдук ден соолук комитеттеринин мүчөлөрү, Биринчи май районунун акиминин орун басары Мавлян Аскаров, Муниципалдык аймактык башкармалыгынын башчысы Талант Мусуркулов, БУУ Калкты жайгаштыруу Фондунун жана “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук ...
05.09.2019

Цукуба Университетинен келген студенттерге «Айымдар техникада жана илимде» долбоору жөнүндө айтып беришти

2019-жылдын 5-сентябрында Кыргыз-Япон адамды өнүктүрүү борборунда «Айымдар техникада жана илимде» долбоорунун презентациясы өттү. Презентациянын максаты – Цукуба Университетинен (Япония) келген студенттерге долбоор жөнүндө кең-кесири маалымат берүү.   Долбоордун катышуучусу, «КР айымдары STEM’де» тармагынын мүчөсү Айнура Чокморова студенттерге STEM’дин жаралышынын тарыхы жөнүндө, КРдагы илим жана техника жагындары айымдардын ролу жөнүндө ...
05.09.2019

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын 2019-жылдын сентябрына иш-чараларынын дайджести

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын   2019-жылдын сентябрына   иш-чараларынын дайджести 5-сентябрь - «Айымдар техникада жана илимде» долбоорунун презентациясы Качан: 5-сентябрь, саат 14.00-15.00дө Кайда: Кыргыз-Япон адамды өнүктүрүү борбору Презентациянын максаты – Цукуба Университетинен (Япония) келген студенттерге долбоор жөнүндө кең-кесири маалымат берүү. Спикер - долбоордун катышуучусу, «КР айымдары STEM’де» тармагынын мүчөсү Айнура ...
04.09.2019

Рухий-Мурас конушунда воркаут аянтча жана жаштар үчүн борбор ачылды

Үстүбүздөгү жылдын 29-августунда Бишкек шаарынын Рухий-Мурас жаңы конушунда жаштардын демилгеси менен салынган воркаут аянтчанын жана жаштар үчүн борбордун ачылышы болду.   Иш-чарага конуштун тургундары, жаштары, Коомдук ден соолук комитеттеринин мүчөлөрү, Муниципалдык аймактык башкармалыктын өкүлдөрү, БУУ Калкты жайгаштыруу Фондунун жана “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун өкүлдөрү катышты.   Конуштун тургундары ...
01.09.2019

С.Жээнбеков менен Р.Отунбаева - Көзкарандысыздык күнүн майрадоодо тартылган кадрлар

31-августта, Көзкарандысыздык күнү, КР президенти Сооронбай Жээнбеков, өткөөл мезгилдеги президент Роза Отунбаева, парламенттин спикери жана Кыргызстандын Премьер-министри Кыргызстандын Көзкарандысыздык күнүн майрамдоого байланыштуу салтанаттуу аземге келди, ал Ала-Тоо аянтында өттү.   Президент Сооронбай Жээнбеков кыргызстандыктарды Көзкарандысыздык күнү менен куттуктады жана көзкарандысыздык менен эркиндик – коомубуздун башкы ...
30.08.2019

Бакай-Ата конушунда «Ынтымактуу кошуналар - ынтымактуу конуштар!» аттуу Ден cоолук жана биримдик фестивалы өттү

28-августта Бишкек шаарындагы Бакай-Ата конушунда "Ынтымактуу кошуналар-ынтымактуу конуштар" аттуу Ден соолук жана биримдик фестивалы өттү. Фестивалга Бишкек шаарынын 10 конушунун (Ак-Ордо, Ак-Бата, Ак-Тилек, Бакай-Ата, Жеңиш, Көлмө, Калыс-Ордо, Рухий-Мурас, Мурас-Ордо, Эне-Сай) тургундары, жаш лидерлери, Коомдук ден соолук комитеттеринин мүчөлөрү, Муниципалдык аймактык башкармалыктардын башчылары, адистери, Бишкек шаарынын мэриясынын өкүлдөрү жана ...
22.08.2019

«Бакай Банк» балдардын өнүгүүсүнө салым кошууну улантууда

«Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду тарабынан 2014-жылдан бери «Жайлоо өнүгүү борборлору» долбоору Кыргызстандын бардык аймагында иштеп келет. 2019-жылы 114 ЖӨБ ачылып, жай мезгилинде 3200 ашык бала билим алды.   Бир нече жылдан бери «Бакай Банк» балдардын билим берүүсүнө багытталган “Жайлоо Өнүгүү борборлору” долбооруна каржылык жактан жардам берип келет. 2019-жылы которулган акча каражаты балдарга ар кандай мастер класстарды өткөрүүгө, ...
21.08.2019

«Гений» радиоберүүсү: Мектепте англис тили сабагынын саатынын көбөйүшү жана натыйжасы

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында мектеп окуучуларынын англис тили сабагынын сааттарынын көбөйүшү жана анын натыйжалары жөнүндө сөз болду. Мектептерде чет тилдерди окутуу 3-класстан 11-класска чейин жүргүзүлөт, англис тилинин сааттары быйыл 5-класстар үчүн 5 саат, 6-класстарга 4 саат, 7-класстарга 3 саат кошулду.   Чет тилдердин маанилүүлүгү, ...
21.08.2019

Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу электрондук система аркылуу иштөөгө өтүүдө

Үстүбүздөгү жылдын 15-16-августтарында “Ынтымактуу конуштар” долбооруна пилоттук болуп кирген Бишкек шаарынын Калыс-Ордо, Ак-Ордо, Ак-Бата жана Көлмө жаңы конуштарынын Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун (ҮДТ) кызматкерлерине жана Коомдук ден соолук комитеттеринин (КДК) мүчөлөрүнө персоналдык компьютер жана электрондук почта аркылуу иштөөгө үйрөтүү окутуулар өткөрүлдү. Окутуунун максаты – Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу менен Коомдук ден соолук ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»