Демилгелер Келечек муунга инвестициялоо Аларда кандай болду экен?

22.01.2016

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү

Сөз инклюзивдик билим берүү жөнүндө жүргөн учурда, ата-эненин көз карашынан алганда, көп нерселер чаржайыт жана бүдөмүк бойдон калат. Өзгөчө анын инклюзивдик мүнөздөгү мектепке чейинки билим берүү сыяктуу түрү жөнүндө сөз жүргөндө ушундай болот.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү дени сак балдарды жана өзгөчө муктаждыктары бар балдарды мектепке чейинки билим берүү мекемелеринде бирге окутууну билдирет. Бул макалада мектепке чейинки инклюзивдик билим берүүнү козгогон, өтө көп берилүүчү суроолорго жооптор берилген.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү кайсы мыйзам актыларына негизделген?

 

Россия Федерациясынын аймагында инклюзивдик билим берүү жөнүндө жобо РФ Конституциясында, «Билим берүү жөнүндө» мыйзамда, ошондой эле «РФда майыптарды социалдык коргоо жөнүндө» мыйзамда бекемделген. Эл аралык деңгээлде инклюзивдик билим берүү (анын ичинде мектепке чейинки билим берүү) жагынан долбоорлорду ар тараптан турмушка ашыруу жана киргизүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган укуктук база Баланын укуктары жөнүндө конвенцияга жана Адам укуктарын жана эркиндиктерин коргоо жөнүндө европалык конвенциянын № 1 протоколуна таянат.

 

Бүткүл дүйнөдө инклюзивдик мүнөздөгү мектепке чейинки билим берүүгө негизделген негизги принциптер 1994-жылдагы Саламан декларациясында бекемделген. Азыркы учурга карата Москвада болгону 96 мектепке чейинки билим берүү уюму иштейт, ал жерде инклюзивдик жана интегративдик мүнөздөгү мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү бир нече жылдардан бери ийгиликтүү ишке ашырылып келатат. Иш жүзүндө Россиянын бардык ири шаарларында инклюзивдик багыттагы билим берүү мекемелери бар.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү кандай болот?

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү эки негизги формада ишке ашырылат.

 

Мектепке чейинки билим берүү мекемелеринде өзгөчө муктаждыктары бар балдар үчүн атайын топтор уюштурулган. Өзгөчөлүү балдар өзүнчө окуганына карабастан, алар мектепке чейинки билим берүү мекемелеринин социалдык турмушуна кошулган бойдон калат, дени сак балдар менен катар коомдук иш-чараларга жана башкаларга катышат. Адатта, атайын топтордо демейдегиден башкача, психикалык жана интеллектуалдык жактан өнүгүүдө артта калган балдар атайын топтордо окуйт.

 

Башка формада мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү өзгөчө муктаждыктары бар балдарды алар бардык башка балдар менен жалпы негиздерде сабак окуй турган топтордун курамына түздөн-түз кошуу аркылуу ишке ашырылат. Бул вариант көп учурда майып балдарда интеллект сакталган шартта колдонулат.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү балдарды окутуунун жана социалдык интеграциялоонун натыйжаларына кандай таасир этет?

 

Дени сак балдарды жана өзгөчө муктаждыктары бар балдарды бирге окутуу жана өнүктүрүү, биринчи кезекте, кийинкилерди социалдык адаптациялоо жагындагы маселелерди чечүү үчүн зарыл. Балдар коомчулугунда майып балдарга карата сабырдуулук жана тең укуктуу мамиле тарбияланат. Дал мектепке чейинки билим берүү инклюзивдик болуп калган кырдаалда ушул жол алда канча натыйжалуу, анткени мектепке чейинки куракта балдар тагдырынан улам башкалардай болуп жаралбай калган теңтуштары жагынан коркунучтуу ойлору болбойт.

 

Англияда инклюзивдик билим берүүнүн көп жылдык тажрыйбасы изилдөөчүлөргө ушундай топтордо окуган балдар алда канча жогорку натыйжаларды көрсөтө тургандыгын далилдөөгө мүмкүндүк берди. Анын үстүнө, дени сак балдардын натыйжалары, ошондой эле өзгөчө муктаждыктары бар балдардын натыйжалары эске алынып жатат.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүүнүн эки тарап үчүн кесепеттери барбы?

 

Көпчүлүк ата-энелер педагог же тарбиячы өзүнүн баалуу убактысын дайыма өзгөчөлүү балдарга жумшоого туура келет деген себептен улам дени сак балдарга жетиштүү көңүл бурбайт деп санааркашат. Бирок демейки топко өзгөчө муктаждыктары бар 2-3төн ашпаган бала кошулат жана педагог дени сак балдарга канча көңүл бурса, муктаждыктары бар балдарга ошончолук көңүл бурат. Эгерде сөз интеллекти толук сакталган балдар жөнүндө жүрүп жатса, анда аларда, эреже катары, окутуу процессинде педагогду балдардын бүткүл калган топторун таштап коюуга мажбурлай турган кошумча муктаждыктары таптакыр болбойт.

 

Мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдар үчүн жалпы негиздерде алынган мектепке чейинки билим берүү – бул майып балдардын көпчүлүгү аргасыздан дуушар болуучу социалдык-психологиялык мүнөздөгү көптөгөн оорчулуктардан арылуу үчүн реалдуу мүмкүнчүлүк.

 

Өзгөчө муктаждыктары бар баланы билим берүү мекемесине кабыл алуу үчүн эмнелер зарыл?

 

Өзгөчөлүү баланын ата-энеси экөөнүн бирөө кол койгон арызды, өз паспортунун көчүрмөсүн, баланын туулгандыгы жөнүндө күбөлүктү жана 286-у формасындагы медициналык картаны берүүсү жетиштүү. Анын алдында майып бала реабилитациялоонун атайын программасын алышы дурус, аны медициналык-социалдык экспертизанын федералдык мекемеси берет.

 

Балада өзгөчө муктаждыктардын болушунун негизинде сизге каалаган формада жана каалаган мектепке чейинки мекемеде билим алуудан баш тартууга укуксуз. Жолтоо боло турган жалгыз гана нерсе – эгерде майып баланы толук баалуу окутуу үчүн өзгөчө техникалык каражаттар талап кылынса, тигил же бул мектепке чейинки билим берүү мекемесинин техникалык жактан камсыз болушунун жетишсиздиги.

 

Азыр «окутууга болбойт» деген диагнозду медициналык-психологиялык комиссиянын бири да койбойт жана мыйзамдар ар бир бала жашаган жери боюнча каалаган мекемеде жалпы негиздерде окуй ала тургандыгына кепилдик берет. 

 

Автор — педагог-психолог Анна Макарова. 

Акыркы жаңылыктар

10.10.2017

Тогузунчу «ТазаБИШ» (таза Бишкек) экологиялык акциясы

7-октябрда Ахунбаев көчөсүндө жайгашкан Гареев атындагы Ботаникалык бакчанын аймагында «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фондунун, Япон эл аралык кызматташтык агенттигинин (JICA) кызматкерлери, № 94 лицейдин өкүлдөрү жана № 39 гимназия-мектебинин окуучулары "ТазаБИШ" (таза Бишкек) эко-акциясына катышты.   Экологиялык ишембиликти өткөрүү орду бекеринен тандап алынган жок. Ботаникалык бакча – шаардыктардын жана борбордун меймандарынын ...
06.10.2017

«Поэзия кечеси» долбоорунун алкагында жолугушуулардын жаңы сериясы

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФ борбордун тургундарына жана меймандарына ушунчалык жагып калган «Поэзия кечелерин» уюштурууну жана өткөрүүнү быйылкы жылы улантат.      2017-жылдын октябрынан 2018-жылдын майына чейин бардык каалагандарды төмөнкүдөй сүйүктүү акындар жана жаш авторлор менен жолугушуулар күтөт:   26-октябрь – Токтосун Самудинов ноябрь - ВячеславШаповаловдун мааракелик кечеси 15-декабрь – ЖеңишкүлӨзүбекова жана ...
06.10.2017

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын 2017-жылдын октябрына иш-чараларынын дайджести

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын 2017-жылдын октябрына иш-чараларынын дайджести3, 5, 10, 12, 17, 19, 24, 26 жана 31-октябрда – Бишкек шаарынын мектеп окуучулары үчүн экологиялык тарбиялоо боюнча билим кербени Качан: 3, 5, 10, 12, 17, 19, 24, 26 жана 31-октябрда Кайда: Бишкек шаарынын № 2, 8, 68, 13, 40, 42, 44, 47 жана 50 мектептери «Глобалдуу ой жүгүрт, чөлкөмдө аракеттен: балдар жана жаштар арасында экологиялык жоопкерчиликти жогорулатуу» эко-долбоорунун «Жаш ...
04.10.2017

Күзгү «ТазаБИШ» эко-акциясы

Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Бишкектин экологиясына көңүлкош болбогон бардык жарандарды, волонтерлорду жана ыктыярдууларды шаардын булганган жерлерин таштандыдан жана турмуш-тиричиликтин катуу калдыктарынан (ТКК) тазалоо боюнча «ТазаБИШ» (таза Бишкек) экологиялык акциясына катышууга чакырат.   Акция 7-октябрда саат 10:00дө Ахунбаев көчөсү менен Алма-Ата көчөсүнүн ...
04.10.2017

Мугалим күнү менен!

Урматтуу педагогдор! Мына силердин кесиптик майрамыңар – Мугалим күнү кайрадан эшикти каккылап жатат! Мугалим бардык мезгилдерде аны аздектөө үчүн үлгү, интеллигенттүүлүктүн, бийик адептик сапаттардын үлгүсү болгон. Силердин эмгегиңерге эң бийик талаптар коюлат, ал эми азыркы дүйнөдө силердин ролуңарга баа бербей коюуга болбойт. Мугалимдин эмгегинин кайталангыстыгы анын натыйжалары ондогон жылдардан кийин гана көрүнөөрүндө турат, ал эми ...
03.10.2017

Р.Отунбаева «РухЭштин» тушоосун кести

2017-жылдын 1-октябрь күнү Бишкек шаарындагы “Манас” кинотеатрында болуп өткөн “РухЭш” сайтынын жана Т.Шайдуллаеванын “Кызыл өрүк” китебинин бет ачаарында Кыргыз Республикасынын экс-Президенти, “Роза Отунбаеванын демилгеси” эл аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү Р.Отунбаева аталган сайттын тушоосун кесип, “РухЭштин “ коомдогу маданий агартуучулук ролуна токтолду, анын ишмердигин карды жарып чыккан эдельвейс гүлүнө салыштырды. ...
28.09.2017

Бишкектин мектеп окуучулары үчүн эко-маданият жөнүндө

Бишкек шаарынын мектеп окуучулары үчүн «Глобалдуу ой жүгүрт, чөлкөмдө аракеттен: балдар жана жаштар арасында экологиялык жоопкерчиликти жогорулатуу» экологиялык долбоорунун алкагында «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Бишкек шаарынын мэриясынын Билим берүү башкармалыгыменен бирдикте уюштурган «Эко-тарбиялоо боюнча билим кербени» экологиялык акциясы старт алды.   «Эко-тарбиялоо боюнча билим кербени» экологиялык акциясы ...
25.09.2017

«Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду «Жайлоо өнүгүү борборлору - 2017» долбоорунун ишмердүүлүгү тууралуу

Урматтуу “Жайлоо өнүгүү борборлорунун” күйөрмандары ошентип 2017-жылында аймактардагы «Жайлооөнүгүү борболорлорунун ишмердүүлүгү аяктады. Бул жылы Республика боюнча токсон сегиз “Жайлоо өнүгүү борборлору” иш алып барды. Жайлоо өнүгүү борборуна камтылган балдардын жалпы саны - 3054. Өлкөбүздүн тоолуу аймактарындагы балдардын өсүп-өнүгүшүн камсыз кылуу максатында “Жайлоо бала бакчалары” долбоору 2014-жылы ишке киргенден бери төрт жылдын ичинде 9000 ден ...
21.09.2017

«РухЭш» сайтынын бир жылдык аземи маданий иш-чара менен белгиленет!

Урматтуу биздин туруктуу окурмандар жана күйөрмандар! «РухЭш» сайтынын тушоо кесүү аземине баарыңыздарды чакырабыз! Адабий-музыкалык аземибиз ушул жылдын 1-октябры күнү (жекшемби), саат 11.00дө борбор шаарыбыздын «Манас» кинотеатрынын чоң залында белгиленет. Рухий коом агартуу багытында канат жайып келаткан сайтыбыздын бир жылдык аземин куттуктоого төкмө акындар жана жазма акындар, ошондой эле эл аздегине айланган ырчылар катышат. Сайттын бир ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

Видео

Центры развития на джайлоо - 2017

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»