Демилгелер Келечек муунга инвестициялоо Аларда кандай болду экен?

22.01.2016

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү

Сөз инклюзивдик билим берүү жөнүндө жүргөн учурда, ата-эненин көз карашынан алганда, көп нерселер чаржайыт жана бүдөмүк бойдон калат. Өзгөчө анын инклюзивдик мүнөздөгү мектепке чейинки билим берүү сыяктуу түрү жөнүндө сөз жүргөндө ушундай болот.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү дени сак балдарды жана өзгөчө муктаждыктары бар балдарды мектепке чейинки билим берүү мекемелеринде бирге окутууну билдирет. Бул макалада мектепке чейинки инклюзивдик билим берүүнү козгогон, өтө көп берилүүчү суроолорго жооптор берилген.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү кайсы мыйзам актыларына негизделген?

 

Россия Федерациясынын аймагында инклюзивдик билим берүү жөнүндө жобо РФ Конституциясында, «Билим берүү жөнүндө» мыйзамда, ошондой эле «РФда майыптарды социалдык коргоо жөнүндө» мыйзамда бекемделген. Эл аралык деңгээлде инклюзивдик билим берүү (анын ичинде мектепке чейинки билим берүү) жагынан долбоорлорду ар тараптан турмушка ашыруу жана киргизүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган укуктук база Баланын укуктары жөнүндө конвенцияга жана Адам укуктарын жана эркиндиктерин коргоо жөнүндө европалык конвенциянын № 1 протоколуна таянат.

 

Бүткүл дүйнөдө инклюзивдик мүнөздөгү мектепке чейинки билим берүүгө негизделген негизги принциптер 1994-жылдагы Саламан декларациясында бекемделген. Азыркы учурга карата Москвада болгону 96 мектепке чейинки билим берүү уюму иштейт, ал жерде инклюзивдик жана интегративдик мүнөздөгү мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү бир нече жылдардан бери ийгиликтүү ишке ашырылып келатат. Иш жүзүндө Россиянын бардык ири шаарларында инклюзивдик багыттагы билим берүү мекемелери бар.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү кандай болот?

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү эки негизги формада ишке ашырылат.

 

Мектепке чейинки билим берүү мекемелеринде өзгөчө муктаждыктары бар балдар үчүн атайын топтор уюштурулган. Өзгөчөлүү балдар өзүнчө окуганына карабастан, алар мектепке чейинки билим берүү мекемелеринин социалдык турмушуна кошулган бойдон калат, дени сак балдар менен катар коомдук иш-чараларга жана башкаларга катышат. Адатта, атайын топтордо демейдегиден башкача, психикалык жана интеллектуалдык жактан өнүгүүдө артта калган балдар атайын топтордо окуйт.

 

Башка формада мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү өзгөчө муктаждыктары бар балдарды алар бардык башка балдар менен жалпы негиздерде сабак окуй турган топтордун курамына түздөн-түз кошуу аркылуу ишке ашырылат. Бул вариант көп учурда майып балдарда интеллект сакталган шартта колдонулат.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүү балдарды окутуунун жана социалдык интеграциялоонун натыйжаларына кандай таасир этет?

 

Дени сак балдарды жана өзгөчө муктаждыктары бар балдарды бирге окутуу жана өнүктүрүү, биринчи кезекте, кийинкилерди социалдык адаптациялоо жагындагы маселелерди чечүү үчүн зарыл. Балдар коомчулугунда майып балдарга карата сабырдуулук жана тең укуктуу мамиле тарбияланат. Дал мектепке чейинки билим берүү инклюзивдик болуп калган кырдаалда ушул жол алда канча натыйжалуу, анткени мектепке чейинки куракта балдар тагдырынан улам башкалардай болуп жаралбай калган теңтуштары жагынан коркунучтуу ойлору болбойт.

 

Англияда инклюзивдик билим берүүнүн көп жылдык тажрыйбасы изилдөөчүлөргө ушундай топтордо окуган балдар алда канча жогорку натыйжаларды көрсөтө тургандыгын далилдөөгө мүмкүндүк берди. Анын үстүнө, дени сак балдардын натыйжалары, ошондой эле өзгөчө муктаждыктары бар балдардын натыйжалары эске алынып жатат.

 

Мектепке чейинки инклюзивдик билим берүүнүн эки тарап үчүн кесепеттери барбы?

 

Көпчүлүк ата-энелер педагог же тарбиячы өзүнүн баалуу убактысын дайыма өзгөчөлүү балдарга жумшоого туура келет деген себептен улам дени сак балдарга жетиштүү көңүл бурбайт деп санааркашат. Бирок демейки топко өзгөчө муктаждыктары бар 2-3төн ашпаган бала кошулат жана педагог дени сак балдарга канча көңүл бурса, муктаждыктары бар балдарга ошончолук көңүл бурат. Эгерде сөз интеллекти толук сакталган балдар жөнүндө жүрүп жатса, анда аларда, эреже катары, окутуу процессинде педагогду балдардын бүткүл калган топторун таштап коюуга мажбурлай турган кошумча муктаждыктары таптакыр болбойт.

 

Мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдар үчүн жалпы негиздерде алынган мектепке чейинки билим берүү – бул майып балдардын көпчүлүгү аргасыздан дуушар болуучу социалдык-психологиялык мүнөздөгү көптөгөн оорчулуктардан арылуу үчүн реалдуу мүмкүнчүлүк.

 

Өзгөчө муктаждыктары бар баланы билим берүү мекемесине кабыл алуу үчүн эмнелер зарыл?

 

Өзгөчөлүү баланын ата-энеси экөөнүн бирөө кол койгон арызды, өз паспортунун көчүрмөсүн, баланын туулгандыгы жөнүндө күбөлүктү жана 286-у формасындагы медициналык картаны берүүсү жетиштүү. Анын алдында майып бала реабилитациялоонун атайын программасын алышы дурус, аны медициналык-социалдык экспертизанын федералдык мекемеси берет.

 

Балада өзгөчө муктаждыктардын болушунун негизинде сизге каалаган формада жана каалаган мектепке чейинки мекемеде билим алуудан баш тартууга укуксуз. Жолтоо боло турган жалгыз гана нерсе – эгерде майып баланы толук баалуу окутуу үчүн өзгөчө техникалык каражаттар талап кылынса, тигил же бул мектепке чейинки билим берүү мекемесинин техникалык жактан камсыз болушунун жетишсиздиги.

 

Азыр «окутууга болбойт» деген диагнозду медициналык-психологиялык комиссиянын бири да койбойт жана мыйзамдар ар бир бала жашаган жери боюнча каалаган мекемеде жалпы негиздерде окуй ала тургандыгына кепилдик берет. 

 

Автор — педагог-психолог Анна Макарова. 

Акыркы жаңылыктар

19.11.2019

Жыргалбек Курманбеков, Калыс-Ордо конушундагы 86 мектептин мугалими, «Санарип 50+» долбоорунун тренери: «Ата-энелерди электрондук почта менен иштөөгө даярдоо керек»

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду КICB банк менен бирге улуу муундагы адамдар үчүн “Санарип 50+” долбоорун ишке ашырууда. Долбоордун максаты – 50 жаш курагындагыларга, дегеле бардык каалоочуларга смартфондун функцияларын, смартфон аркылуу маалыматтарды издөөгө, социалдык тармактарда баарлашууну, электрондук почтаны пайдалануу менен расмий каттарды жүргүзүүнү, ошондой эле каржылык санариптик куралдардын негизинде электрондук ...
19.11.2019

«Гений» радиоберүүсү: Мектеп окуучулар альтернативалык онлайн-олимпиадага катыша башташат

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында мектеп окуучулар үчүн биринчи жолу түзүлүп жаткан альтернативалык онлайн-олимпиада жөнүндө маек курдук. Окуучулар онлайн-олимпиадага ушул жылдын декабрь айынан тарта классына, мектебине карабастан катышып өз күчүн, билимин сыноого болот. Альтернативалык онлайн-олимпиаданын максаты жана ага катышуу жолдору ...
14.11.2019

«КЕЧ КҮЗДӨГҮ КУСАЛЫК» поэзия кечеси өтөт

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар Союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте эл сүймөнчүгүнө ээ болгон акындардын поэзия кечелерин өткөрүүнү улантууда. Кезектеги кече белгилүү акындар, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер Мээркан Токсобаеванын жана КР Улуттук Жазуучулар союзунун мүчөсү Самидин Стамбековдун чыгармачылыгына арналат жана ал “Кеч күздөгү ...
13.11.2019

«Үчтөн кийин кеч»

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду тарабынан ата-энелерге арналган наристени өнүктүрүүдөгү эң зарыл турган көндүмдөрүн, билгичтиктерин калыптандырууга багытталган маалыматтык салым кошууга арналган социалдык тармактарда «Үчтөн кийин кеч» баракчалары ачылды. Instagram, Facebook, Одноклассники жана Telegram социалдык тармактарынан Кыргызстан калкынын кеңири катмары баланы эрте жаш куракта өстүрүү, ата-эненин коомдогу орду жана озуйпасы, ...
06.11.2019

7-ноябрь - Маалымат жана басма сөз күнү

Бүгүнкү күндө, кыязы, биздин өлкөдө газета окубаган, телевизор көрбөгөн, радио укпаган же Интернеттеги жаңылыктарды иликтебеген бир да адам жок. Жалпыга маалымдоо каражаттары эчак эле коомубуздун ажыралгыс бөлүгү, социалдык, экономикалык жана саясий окуялар жөнүндө өз учурунда билүүгө жана ойлонууга жардам берген маанилүү булак болуп калды. Азыркы шарттарда алар коомдун өнүгүшүнө кыйла таасир этет. «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук ...
04.11.2019

«МКТ билим берүүдө: Санариптик мейкиндиктеги заманбап мугалим» педагогикалык өнөрканасы

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду 2019-жылдын жазында «Кыргызстандын санариптик мууну: МКТ билим берүүдө жана IT билим берүү» деген темада өткөрүлгөн 7-Билим фестивалынын алкагында иш-чараларды жүргүзүүнү улантып жатат, фестиваль Борбордук Азиядагы Америкалык университеттин базасында жана Бишкек шаарынын ортосунда 16 аянтчада өткөрүлгөн, аларга эки күндө 25 миңден ашык адам барган. 2019-жылдын 5-6-ноябрында «Роза Отунбаеванын ...
03.11.2019

«Гений» радиоберүүсү: Кыргызстандык окуучулардын геометрия боюнча Иран олимпиадада көрсөткөн ийгиликтери

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында геометрия боюнча Иран олимпиадасына катышкан кыргызстандык окуучулардын көрсөткөн жыйынтыктары жөнүндө сөз болду. Олимпиада үстүбүздөгү жылдын октябрь айында өтүп, ага 54 өлкөдөн 6 миң окуучу аралыкта катышкан. Кыргызстандан эки окуучу: Адилбек Абдырасулов күмүш медалын ал эми Барчынбек уулу Сыймык коло ...
02.11.2019

Роза Отунбаева медитация боюнча Стамбул конференциясына катышты

2019-жылдын 31-октябрында Роза Отунбаева медитация боюнча Стамбул конференциясына катышты, быйылкы жылы анын темасы «Тынчтыктын кызыкчылыгында эл аралык ортомчулук: кырдаалды талдоо жана келечектер» болду. Ал тынчтык жана ортомчулук маселелеринде региондук жана эл аралык уюмдардын ролуна арналды.   Иш-чаралардын алкагында БУУнун Башкы катчысынын жана жогорку деңгээлдеги Консультациялык кеңештин мүчөлөрүнүн жолугушуусу болуп өттү, анда ...
02.11.2019

Бишкекте «Ынтымактуу конуштар» долбоорунун жыйынтыктарын чыгарышты

Бишкекте 2019-жылдын 31-октябрында «Бишкек шаарынын турак-жай конуштарында тынчтыкты жана стабилдүүлүктү чыңдоо үчүн социалдык жана гендердик теңчиликти алга илгерилетүү» долбоору боюнча корутунду конференция өттү, долбоор борбордун турак-жай конуштарын өнүктүрүү боюнча өткөн жылдан тартып иштеди   Жыл аралыгында үч агенттик БУУ – ЮНФПА, ЮНИСЕФ, БУУнун Баңгизаттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгы (БУУ БКБ) жана «Роза Отунбаеванын ...
31.10.2019

КР Вице-премьер-министри Алтынай Өмүрбекова Женевада «Пекин +25» региондук баяндама жолугушуусуна катышат

Кыргыз Республикасынын Вице-премьер-министри Алтынай Омурбекованын жана Швейцариянын Тышкы иштер федералдык департаментинин Мамлекеттик катчысы Паскаль Баэрисвиль айымдын төрагалыгы астында Женевада Улуттар Сарайында «Пекин + 25» деген эки күндүк региондук баяндама кеңешме өтүп жатат.   Түндүк Америкадан, Европадан, Кавказдан жана Борбордук Азиядан келген 700дөн ашык өзөктүү кызыкдар тараптар – гендердик теңчиликтин жаш тарапкерлеринен ...
22.10.2019

Вальдорф педагогикасынын 100 жылдыгына арналган майрам

20-октябрда "Дордой Плаза-II" соода борборунда Вальдорф педагогикасынын 100 жылдыгына арналган балдар үчүн майрам болуп өттү. Баланы жакшы көрүүгө арналган педагогика – 1919-жылы Рудольф Штайнер Германияда иштеп чыккан балдарды өнүктүрүүнүн бул методикасын ушундай мүнөздөөгө болот. Вальдорф мектептери бүткүл дүйнө боюнча – Африкадан Кытайга чейин, Америкадан Австралияга чейин иштейт. Өз алдынча болуп, чечимдерди кабыл алып, ойлоп жана ойлонуп, ...
21.10.2019

«Жүрөк ырдайт» поэзия кечеси болуп өттү

2019-жылдын 18- октябрында “Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте белгилүү акын , сатирачы, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер Жолочу Рысбаев жана Жазуучулар союзунун “Алтын калем” сыйлыгынын ээси Мая Осмонкулованын чыгармачылыгына арналган “Жүрөк ырдайт” аттуу поэзия кечеси менен Поэзия кечелеринин 2019-2020жж жаңы ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»