Демилгелер Демократиялык башкаруу Коомдук байкоочу кеңештер

19.01.2014

Р.Отунбаева: Ыктыярдуу коомдук кеңештердин тобу коррупцияга каршы күрөшүү үчүн маанилүү күчтөрдүн бири болуп калат

Кыргыз Республикасынын экс-президенти Роза Отунбаеванын Коомдук байкоочу кеңештердин мүчөлөрүнүн 2014-жылдын 23-24-январындагы «Мамлекеттин коомго отчеттуулугу жана ак ниеттүү башкарууга жарандардын катышуусу» эл аралык конференциясы үчүн доклады.


2013-жылдын жыйынтыктары боюнча Кыргызстан «Транспаренси Интернейшнл» рейтингинде коррупцияны аңдап-түшүнүү Индекси боюнча өз позицияларын дүйнөнүн 177 өлкөсүнүн ичинде 154-орундан 150-орунга чейин жакшыртты. Эмне үчүн биз эң төмөндө, өлкөлөрдүн ушул кезегиндеги акыркы чейректе турабыз?


Кыргызстан, айтмакчы, Казакстан, Таджикистан сыяктуу эле, бардык соңку айларда, ал гана эмес жылдар бою дүйнөлүк жаңылыктардан кетпеген, ушул кезге чейин кан төгүлгөн согуштар жана жаңжалдар тыйылбай жаткан Борбордук Африка Республикасы жана Конго Демократиялык Республикасы сыяктуу өлкөлөр менен үзөңгүлөш болуп, алардын деңгээлинен көтөрүлө албай жатканы жанды кейитет. Борбордук Африка Республикасында эле соңку учурда миллиондон ашык тургундар орун которуп, өз турак-жайларын таштап кетти. Бул сайттагы иконографиканы жана анын кыскача сүрөттөлүшүн изилдөө Түркмөнстан менен Өзбекстаны кошпогондо, КМШ өлкөлөрүнүн көпчүлүгү бир кластерде турганын, алардын бардыгында бюджетке карата коомдук жеткиликтүүлүк жок экенин көрсөтүп турат, деген менен Азербайжанда, Казакстанда жана Арменияда бюджеттин минималдуу же жарым-жартылай ачыктыгы бар.


Кыргыз Республикасында бюджеттин ачыктыгы графасынын тушунда маалыматтар «болор-болбос же таптакыр эле жок» деп белгиленген. Коомдук пикирдин атайын сурамжылоолоруна негизделген коррупцияны аңдап-түшүнүү индекси интегралдык мүнөзгө ээ. Адамды өнүктүрүү индекси боюнча биз эненин жана баланын өлүмгө учуроосу боюнча Миң жылдыктын максаттарын аткарууга жетише албай жатабыз. Кыргыз Республикасында – мурдагы советтик республикалардын ичинде сабаттуулуктун деңгээли алда канча төмөн экендиги таң калычтуу – 99,2%, калгандардын бардыгында ал жогору! Өлкөнү өнүктүрүүнүн экономикалык көйгөйлөрүн талкуулоо учурунда биздин министрлерибиз же депутаттарыбыз качандыр-бир учурда Атаандаштык боюнча глобалдык индекстин цифралары жөнүндө кеп кылганын мен уга элекмин. Казакстанда же Россияда – булар экономиканын өсүшүнүн жана дүйнөдөгү өз ордун түшүнүүнүн маанилүү оперативдик сканерлери. Сотторду реформалоонун бардык жан үрөгөн аракеттерине карабастан, юридикалык көзкарандысыздык жана укуктун үстөмдүгү маселелеринде биз таптакыр артта калып жатканыбызды моюнга алууга тийишпиз. Маалымдуулук жана отчеттуулук, басма сөз эркиндиги маселелеринде бизде КМШ боюнча союздаштардын алдында көрүнүп турган артыкчылыктар бар, бирок көзгө көрүнбөгөн өлчөөчүлөр, мында да биздин каталарыбызды жана кемчиликтерибизди таап алып, биздин, бир караганда, коңшулардан ачык-айкын озуп кетүүбүздү жокко чыгарып жатат.


Ошентип, 2010-жылы коррупцияны аңдап-түшүнүү индекси боюнча биз 164 орундан 14 позицияга алга илгериледик жана 2013-жылдын жыйынтыктары боюнча 177 өлкөнүн ичинен 150-орунду ээлеп турабыз. Иш жүзүнө келгенде биз чындыгында бир орунда турабыз, андыктан биз багыттарыбызды жоготуп алууга тийиш эмеспиз: коррупция элдин бейпилдигин качырган башкы көйгөй болуп келген жана ошол бойдон калууда, мамлекеттик институттарга карата ишенбестикти кетирбей кармап турууда жана өлкөнүн улуттук коопсуздугуна башкы коркунучтардын бири бойдон калууда. Өткөн күздө Коргоо Кеңешинде ар тараптан талкууланган кырдаалдын талдоосу жана диагнозу, коррупциялык топту тактикалык жана стратегиялык жактан бузуу механизмдери «Бийлик органдарындагы саясий жана системалуу коррупциянын себептерин жоюу боюнча чаралар жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Президентинин 2013-жылдын 12-ноябрындагы Жарлыгында баяндалган.


Коррупция мамлекеттик башкаруу, мамлекеттик кызмат системасына терең тамыр жайды, деп айтылган Жарлыкта. Ал системалуу, рационалдуу болуп калды. «Түзүлүп калган коррупциялык тартипти бузуу жолундагы эң башкы тоскоолдуктардын бири болуп саясий коррупция эсептелет, мындай коррупциянын бузуучу чөйрөсү болуп мамлекеттик кызыкчылыктар саналат». Алда канча көйгөйлүү коррупциялык схемалар, деп көрсөтүлгөн документте, сот, укук коргоо, финансылык, каттоо, энергетикалык жана билим берүү системаларында түзүлгөн. Айрым мөөнөттөрдө аткаруу үчүн чаралардын бүтүндөй комплекси белгиленген. Алар көлөмдүү, өтө оор, өтө татаал, министрликтин, ведомствонун, бүткүл өкмөттүк машинанын ишинин маңызын терең билүүнү талап кылат. Машакаттуу, терең эксперттик иш талап кылынат. Алдыга коюлган милдеттерге байланыштуу колдонуудагы мыйзамдарды кылдат изилдөө, аларга олуттуу өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү зарыл.


Буларды ким аткарат? Өкмөттөн тартып Президенттин аппаратына чейинки, Коргоо кеңешинин катчылыгынан жана жумушчу тобунан тартып шайлоо системасын өркүндөтүү боюнча жумушчу топко чейинки аткаруучулар аталган. Коррупцияга каршы күрөшүүгө жарандык коомчулуктун институттарын тартуу, деп баса белгиленген бул Жарлыкта, мамлекеттин биринчи кезектеги жана артыкчылыктуу милдеттеринин катарына кирет.


«Мамлекеттик органдардын коомдук кеңештери жөнүндө» жаңы мыйзамдын долбоорунда аларды түзүүнүн максаттары жана алардын ишинин багыттары жана биринчи кезекте мамлекеттик органдарда коррупцияга каршы аракеттенүү баяндалган.


Менин ишеничим боюнча, дал ыктыярдуу коомдук кеңештердин тобу Президенттин Жарлыгын турмушка ашыруу үчүн маанилүү күчтөрдүн бири болуп калат.


Соңку жыйырма жылдын ичинде коррупция коомду, мамлекетти кысымга алып, бүткүл өлкөнү уучунда кармап, аны кубаты жок, кудуретсиз түзүлүш катары көрсөтүп, дүйнө алдында баарыбызды басынтып жатат. Биз буга көнүп алып, ушундай ыңгайсыз чөйрөдө жашап жатабыз. Элге кызмат кыла турган адамдар бейпилдикти чектен чыккан бузуучулардын башында туруп, бийликтин массадан алысташына алып келүүдө: элдик депутаттардын ондогон жардамчылары коррупцияга каршы күрөшүү деген ызы-чуунун фонунда, өздөрүнүн башчыларынын жардамы менен Салык инспекциясына майлуу-сүттүү жерлерге ишке орношуп жатат. Албетте, бармак басты, көз кысты болуп жатат! Арааны ачылган колу туткак адамдар көз ачып-жумганча шаардын парк зоналарына уятсыздык беш колун салып, өздөрүнө эки кабат үйлөрдү тургузуп жатат. Экинчи даражадагы чиновниктер шаардын баалуу жерлерине тендер жарыялоо менен алектенип, дайыма алмашып турган мэрлерден артта калбай баратат, бирок алар өздөрү эч бир мүдүрүлгөн жок.


Бул ишмерлер театр болобу, же филармония болобу, сыртынан караганда кедей көрүнгөн маданий мекемелердин жетекчиси болуп он жыл толук иштебей жатып, бүткүл калкты көзүнө илбей, ири микрорайондогу бак-дарактарды кыйып жана анын санитардык зонасына кирип, өзүнө жөн гана үй эмес, көп кабаттуу үйлөрдү (!) курууга киришип жатат. Тамада болуу жана тойлорду тейлөө менен ушундай акчаны табуу мүмкүн эмес. Көрсө, социалдык муктаждыктарга биздин бюджетибиз анчалык деле жакыр эмес экен! Өлкөнүн бардык булуң-бурчтарында аялдар, энелер, улуу балдар тишинин кирин соруп, капилет, кээде муундан-муунга өткөн масштабдагы байып кетүүлөргө моюн сунуп калууда, ал байлыктарды мамлекеттик кызматчылар – салык, бажы кызматчысы, МАИ кызматкери, паспорт толтуруучу, финансист уурдап, чычканча үйүнө ташып жатат. Ушундай кызматтык позициялар коомдук пикирде ийгиликтин идеалы, жаштар үчүн суктанткан кесип болуп калды, аларды ушул ишке шектүү жогорку окуу жайлары жүз миңдеп окутуп жатат. Кышкы экзамен сессиясы кызып турган кези, билим бааланбай калды, акча гана керек, буларда акча Дордойдогудай эле жүгүрүп турат. Рэкетирлер менен бандиттер бийликке жулунуп же борбордо, ошондой эле жер-жерлерде анын ондогон креслолорун ээлеп олтурат.


Иштин мындай жагдайынан жалаң эле камакка алуу жана абактар менен арылуу мүмкүн эместиги айдан ачык. Жалаң эле буйруктарды чыгаруу менен аны жеңе албайсың. Прокуратура менен коркутуп-үркүтө албайсың. Эл ичинде экономикалык жактан баюуга ыктагандыгы аркылуу белгилүү болгон коопсуздук кызматынын Коррупцияга каршы кызматы менен бурчка такай албайсың! Биз ушул балээге каршы тайманбастан, түп көтөрүлүп чыгууга тийишпиз. Биз өз үйүбүз үчүн, анын тазалыгы үчүн чечкиндүү түрдө тикебизден тик турууга тийишпиз. Бизде кыйла резервдер, коомдо интеллектуалдык потенциал бар. Көбүнесе үйүндө ар кандай машыгуудан, чет өлкөлөрдө стажировкадан өткөн, жогорку окуу жайларда, жеке компанияларда, мамлекеттик кызматта иштеген жүздөгөн жана миңдеген жаш адистерибиз бар. Булар дүйнөдөгү маалыматтарга көз салып турган, эл аралык долбоорлорго катышкан, бизнести жүргүзүүнүн мыкты үлгүлөрүн билген акылдуу, сабаттуу адамдар.


www.ons.kg сайтын ачып, талкууланып жаткан мыйзам долбоорунун коомдук кеңештердин укуктары жана иши жөнүндө 6- жана 7-беренелерин окугула. Аларда коомдо жана мамлекетте болуп жаткан процесстерди түшүнүү үчүн, адистик боюнча ушунчалык керектүү болгон иш тажрыйбасын алуу үчүн мүмкүнчүлүктөрдүн эбегейсиз зор мейкиндиги ачылат!


Совет мезгилинде жаш адистер, коомчулук сотторго элдик заседателдер катары, контролдоочу органдарга элдик контролер катары, түшүндүрүү иштери үчүн пропагандист жана агитатор катары ишке тартылчу. Азыр активдүүлүктүн формалары башка – алар НПОлор, саясий партиялар. Бирок коомдук байкоочу кеңеш – бул эксперттик чөйрө үчүн, адистер жарандык мектептен өтүшү, тармактын ардагерлери өзүнүн бай тажрыйбасын азыркы коомго бериши үчүн бекем негиз экени айкын. Коомдук байкоочу кеңеш – бул өлкөнүн кадр потенциалын толуктоо жана жаңылоо үчүн мыкты ресурс.


Ушундай институт Россия Федерациясында Президенттин жарлыктарын, өкмөттүн токтомдорун контролдоо үчүн иш билгилик менен пайдаланылууда. Коомдук кеңештер федералдык, ошондой эле региондук аткаруу бийлик органдарынын алдында түзүлгөн, Россиянын Президенти жана Премьер-министри алар менен дайыма жолугушуп турат. 2013-жылдын 12-декабрында Федералдык жыйында кезектеги Кайрылуу менен сөз сүйлөп, Президент Путин мындай деп айтты: «(Коомдук кеңештер) формалдуу түрдөгү көмөкчү жана кооздук түзүмү болууга тийиш эмес, алар эксперттердин, ал эми кээде ведомстволордун иштиктүү оппоненттеринин ролун аткарууга, коррупцияга каршы аракеттенүү системасынын жигердүү катышуучулары болууга чакырылган». Президенттин тапшырмасы боюнча ал жакта жарандардын катышуусу үчүн укуктук базаны – «Коомдук контролдук жөнүндө» мыйзамды даярдоого киришти.


Жогорку Кеңеш кабыл алган «Коомдук кеңештер жөнүндө» мыйзамга улай эле коомдук кеңештердин ишине катышууга конкурс жарыяланат, ага компьютерди тиктеп олтуруудан, эки жүздүүлүктөн жана сындап гана олтуруудан тажаган, өз билимин өлкөнүн өнүгүшү үчүн, анын кадыр-баркын өзгөртүү үчүн акысыз жумшоого даяр турган жаштар умтулууга тийиш. Коомго талылуу жерлерди, татаал түйүндөрдү, туюктан чыгуу жолдорун көрө билген эксперттик өбөлгө ушунчалык жетишпей жатат. Мыйзам чыгаруу ишинде өкмөткө да, Жогорку Кеңешке да мыкты экспертиза, төмөнтөн, жер-жерлерден чыккан маалымат жетишпей тургандыгы эчактан эле белгилүү; парламенттин комитеттеринин тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун коомдук байкоочу кеңештери менен карым-катышы өтө натыйжалуу болор эле, ал жакта көптөгөн волонтер-адистер топтолгон жана иштөөгө даяр!


Өткөн мезгилдин ичинде бир катар министрликтердин байкоочу кеңештери тармактарды өнүктүрүүгө талдоону жүргүздү, ондогон дымактуу сунуштарды даярдап берди, ишти жакшыртуу боюнча сунуштарды иштеп чыкты, жаңы мүмкүнчүлүктөрдү жана өнөкөт болуп калган көйгөйлөрдү чечүү жолдорун ачты. Финансы министрлигинин коомдук байкоочу кеңешинин иштелип чыккан жана ишке киргизилген, бюджет, чет өлкөлүк жардам жана сатып алуулар боюнча кеңири маалыматты берген вебсайтын жабуу үчүн ар кандай кесиптеги жана ар кандай ведомстволордогу чиновниктер ушул күнгө чейин кандай гана аракет кылбай жатат. Коомдук байкоочу кеңештин мүчөлөрү – коомдук кыймылдардын лидерлери, тармактардын ардагерлери, эмгек сиңирген башкаруучулар, журналисттер, укук коргоочулар, илимпоздор, бизнестин өкүлдөрү – өткөн мезгилдин ичинде бул ишке өздөрүнүн убактысын бөлдү, даттануулары жана сунуштары бар жарандарды кабыл алды. Ачык эле моюнга алуу керек: коомдук байкоочу кеңештин ишинин жана деминин аркасында бүгүнкү күндө биздин бюрократиянын ишинде жаңы доор ачылды, коллегиялардын, кеңешмелердин, элге берилген ар кандай маалыматтардын ачыктыгынын даражасы биз күткөндөн ашып түштү. Бирок комплекстүү, натыйжалуу, бардыгына жеткиликтүү болгон программа жана электрондук өкмөттүн иши алиге чейин жок. Бул милдетти биздин бир да өкмөтүбүз аркалай алган жок.


Эң татаал мезгилдерде коомдук байкоочу кеңештер Улуттук коопсуздук кызматына, Ички иштер министрлигине, Жазаны аткаруу мамлекеттик кызматына, Коргоо министрлигине, Энергетика министрлигине калк арасында ишеничти кайрадан калыбына келтирүүгө жардам берди. КТРКнын Байкоочу кеңешинин күрөшү жана калыптанышы чыныгы эпопея болуп калды. Азыр коомдук байкоочу кеңештин укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн толук пайдалануу эң жакшы, ал эми Бакиев учурунда бул маселени талкуулоо жана турмушка ашыруу аракеттери журналисттер менен активисттерди куугунтуктоого, жаманатты кылууга алып келчү. Скандинавия өлкөлөрүнүн стратегиялык запастары кандай сактала тургандыгын Евроньюс бүткүл дүйнөгө көрсөтүп жатка учурда, биздин Мамлекеттик резерв фондубуз жашыруун деген шылтоону айтып, ушул мезгилдер бою ар кандай суратылган маалыматты коомдук байкоочу кеңешке берүүдөн таптакыр баш тартып келет.


Шашылыш кырдаалда калк үчүн өтө маанилүү продукцияны сатып алууга тендерлер кандай өткөрүлүп жатканын, буудай, элдин акчасына сатып алынган башка зарыл товарлар кантип сакталып жатканын билүүгө коомдун укугу жок бекен? Бүгүнкү күндө биз тергөө органдары Фонддун соңку жылдардагы мыйзамга жат көмүскө иштерин тергеп жатканын билебиз жана алар сотко чейин жеткирилет деп үмүттөнөбүз. Жогорку Кеңештин жакында өткөн жыйналышында Коррупцияга каршы аракеттенүү боюнча парламенттик комитеттин төрагасы А.Б.Калматов коомдук байкоочу кеңештер азырынча бир да коррупциялык иштин бетин ача элек деп эсептеп, алардын керектүү экенине шек келтирди. Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча фонддун, Финансы министрлигинин, Мамлекеттик салык кызматынын, Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин, Улуттук коопсуздуктун мамлекеттик комитетинин коомдук байкоочу кеңештеринин мүчөлөрүнүн курамындагы коомдук байкоочу кеңештер аралык комиссия «Кыргыз Агрардык азык-түлүк Корпорациясы» ААКдагы кеңири коррупциялык түйүндү тапты жана бюджеттик курч тартыштык учурунда мамлекеттик акчаны кайра кайтаруу маселесин алдыга койду. Сөз бөлүп берилген 250 млн сом жөнүндө жүрүп жатат, кредиттер боюнча дебитордук карыз 236 млн сомго жетет! Көйгөйлүү дебиторлор бардык берилген суммалардын 80%дан ашыгын түзөт, мында товарлар жана акча каражаттары тиешелүү түрдө тариздебестен, айрым жактардын сунуштары жана кепилдиктери боюнча берилген. Бул жерде кызмат адамдарынын – ААКнын Директорлор кеңешинин жана Башкармалыгынын мүчөлөрүнүн баюу максаты көрүнүп турат. Агрардык азык-түлүк Корпорациясы боюнча тергөөнүн жүрүшүн текшерүү, аны аягына чейин чыгаруу жана мамлекеттик каражаттарды уурдоону ойдогудай аягына чыгаруу катары, «Агрардык азык-түлүк Корпорациясы» ААКнын биротоло банкроттугуна жол бербөө үчүн Жогорку Кеңештин профилдик комитеттери кийлигишүүсүнө убакыт жетти.


Көзкарандысыздык жолубуздун жыйырма жылдан ашык мезгилинин ичинде биз турбуленттик өнүгүү фазасында калууну улантып жатабыз. Азырынча өркүндөө жолуна чыга албай жатабыз. Экономиканын рыноктук негиздерге өтүшү создуккан мүнөзгө ээ болуп, калктын социалдык турмушуна, анын ал-акыбалына жана маанайына терс таасир этүүдө. Кедейлик чабал экономиканын натыйжасы катары калктын үчтөн бир бөлүгүн муунтуп жатат. Бюджеттин өнөкөткө айланган тартыштыгы кыйынчылык келтирүүдө.


Адамды өнүктүрүү индекси боюнча биз кедей өлкөлөргө жакын турабыз. Өлкөнү дале коррупция бийлеп жатат. Соңку учурда бийлик өзүнүн кескин аракеттери менен бардык амалкөй казына уурдоочуларды эсине келтирип, катуу чочутту. Мыйзам бардыгы үчүн бирдей болууга тийиш, деп баса белгилейт Президент Атамбаев. Бир да мамлекеттик офисте эч бир ишти акча менен бүтүрүүгө болбогудай кылуу керек. Глобалдык дискурста өлкөнүн өнүгүшүн жана бакубаттуулугун улуттук дүң продукту жана калктын киши башына анын саны менен гана өлчөөгө болбостугу жөнүндө идея улам көбүрөөк угулууда. Консюмеризмге жетишкен өлкөлөрдүн артынан кубалап жетүүнүн кажети жок. Улам алда канча чабал жаратылыш чөйрөсүндө жашаган адамга көп нерсенин деле кереги жок. Коңшу өлкөлөр сыяктуу, планетадагы алдыда турган эң бай элүү өлкөнүн катарына кирүүнү азырынча эңсей да албайбыз.


Айкындык, ачыктык жана ак ниеттүү башкаруу рейтингинде дүйнөнүн алгачкы 50 өлкөсүнүн катарына кирүү үчүн биз үмүттөнүп гана тим болбостон, ошондой эле мүмкүн болгондун бардыгын жасай алабыз. Ошондо бизде коомдун жана турмуштун сапаты башка, эркин жашоого, толук күч жумшап иштөөгө боло турган коопсуз өлкө болот. Ошондо биз өзүн-өзү камсыз кылган экономикасы бар өлкө, укуктук мамлекет болобуз.

Акыркы жаңылыктар

17.06.2019

Жайлоолордо «Жайлоо өнүгүү борборлору» ачылууда

Кыргызстандын тоолуу райондорунда “Жайлоо өнүгүү борборлору” өз иштерин баштады. “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду тарабынан демилгеленген, Кыргызстандын жети дубанынын тоолуу райондорунда 100дөн ашык, балдарды ар тараптуу өнүктүрүүгө багытталган “Жайлоо өнүгүү борборлору” өз ишин баштоодо. Нарын облусунун Кочкор районуна караштуу Үкөк жайлоосундагы “Ата-бала” жайлоо өнүгүү борборунун ачылышына райондук ...
13.06.2019

Мектеп-интернатка компьютерлер жана китеп баштыктар белекке берилди

Бишкек шаарындагы Т.Молдо атындагы №71 жалпы орто билим берүүчү мектеп-интернатына Кытай Эл Республикасынын Кыргызстандагы “Китеп нуру” кайрымдуулук иш-чарасынын алкагында 10 компьютер жана 800 китеп баштыкча белекке берилди. Иш-чарага “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун аткаруучу директору Д.Кендирбаева, Бишкек шаарынын Билим берүү башкармалыгынын жетекчиси С.Мейрманова, ККП БКнын Пропаганда бөлүмүнүн министринин туруктуу ...
12.06.2019

Г.Айтиев атындагы музейде өтүп жаткан «Хуася» көргөзмөдөн сатылган сүрөттөрдөн түшкөн акча-каражаттары Жайлоо өнүгүү борборлоруна берилет

Бишкек шаарындагы Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт искусство музейинде “Хуася салттуу искусствонун каллиграфия жана живописи” аттуу көргөзмө Чжунюань маданий баарлашуу борбору, Бишкек гуманитардык университетинин алдындагы Конфуций институту, Кытай Каллиграфиясы Борборазиялык Ассоциациясы жана “Хенань Аяншоу” ЖЧК тарабынан уюштурулуп, расмий түрдө 11-июнда ачылды. Ачылыш аземине “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун ...
11.06.2019

Кыргызстанда активист-мигранттар үчүн жайкы үйрөтүү лагерлери өткөрүлөт

USAIDдин "Адамдын укугу жана кадыр-баркы" долбоорунун алкагында мигранттар үчүн жайкы үйрөтүү лагерлери өткөрүлөт. Катышуучулар өз коомдорунда маселелерди чечүү үчүн зарыл болгон, ошондой эле адам укуктарын жана Кыргызстандын эмгек мигранттарынын кызыкчылыктарын жайылтуу үчүн ар түрдүү көндүмдөрдү үйрөнүшөт. Бул иш-чарага мигрант болгон, коомдук лидер болууга жана коомдун өнүгүшүнө салым кошууга даяр болгон 40 коомдук-активдүү жарандар катышат.   Лагерлер Эл ...
10.06.2019

Р.И. Отунбаева. Кытайдын лидеринин китебинин презентациясында сүйлөгөн сөз Си Цзинпин «Мамлекеттик башкаруу жөнүндө»

Р.И. Отунбаева. Кытайдын лидеринин китебинин презентациясында сүйлөгөн сөз Си Цзинпин «Мамлекеттик башкаруу жөнүндө» Бишкек, 8.06.2019 Биздин алдыбызда Кытайдын Төрагасы, ККПнын Башкы катчысы Си Цзиньпиндин демейдегиден башкача, мазмуну боюнча терең, руху боюнча күчтүү китеп турат. Мен, дейт Президент Си, айрым өлкөлөрдүн лидерлери менен жолукканда, алар түшүнө албай: «Кытай сыяктуу ушунчалык зор өлкөнү кантип башкарууга болот?» деп сурашат. ...
09.06.2019

«Си Цзиньпин мамлекеттик башкаруу жөнүндө» китебинин презентациясы жана илимий конференция болуп өттү

2019-жылдын 8-юнунда Кыргыз Республикасынын Президентинин Мамлекеттик резиденциясында кыргыз тилинде жарык көргөн «Си Цзиньпин мамлекеттик башкаруу жөнүндө» китебинин презентациясы жана илимий конференция болуп өттү. Кытай лидеринин китебине арналган иш чарага Кыргыз Республикасынын Президенти С.Ш.Жээнбеков, Кыргыз Республикасынын экс-Президенти, «Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү Р.И.Отунбаева, ККП ...
06.06.2019

«STEMдеги айымдар-Кыргызстандын келечеги» Форуму болурп өттү

2019-жылдын 4-июнунда И.Раззаков атындагы Кыргыз Техникалык университетинде “STEMдеги аялдар –Кыргызстандын келечеги” аталышындагы Форум болуп өттү. Иш чара “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду тарабынан жүзөгө ашырылган “STEMде кыз-келиндердин мүмкүнчүлүктөрүн кеӊейтүү жана ролун жогорулатуу” долбоорунун алкагында өттү. Аталган долбоор Кыргыз Республикасындагы АКШ элчилигине караштуу Демократиялык комиссия тарабынан ...
05.06.2019

SТЕМ: Илимдеги кыз-келиндерге дем

Кыз-келиндердин илим менен технологиядагы ролу Бишкекте өткөн эл аралык жыйында талкууланды.   STEM деген аталыш илим, технология, инженерия жана математика деген сөздөрдүн англисче аталышынын баш тамгаларынан куралган. АКШ элчилигин колдоосу астында уюштулган STEM боюнча иш-чарага геология-минералогия илимдеринин доктору, профессор Розалия Жээнчороева, Кыргыз Республикасынын энергетика тармагында эмгек ...
05.06.2019

Илимде да аял орду бийик

Бүгүнкү күндө Кыргызстанда аялдар калктын 52%ы түзөт, жана өтө чоң интеллектуалдык потенциалга ээ. Бирок, алардын эмгеги тиешелүү деңгээлде бааланбайт. Аталган маселе боюнча, бүгүн республикалык деңгээлдеги аялдардын форуму өткөрүлдү.Бешинчи канал - Пятый канал
04.06.2019

Балдарды коргоо күнүндө борбордо «Кыргызстандын өнүгүүсүнө балдардын кошкон салымы» деген балдар фестивалы болуп өттү

2019-жылдын 1-июнунда КР Президентинин Аппараты, «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду жана Кыргызстандагы ЮНИСЕФ интернат үйлөрдөгү жана социалдык жактан аялуу үй-бүлөлөрдөгү 170 бала үчүн «Кыргызстандын өнүгүүсүнө балдардын кошкон салымы» деген балдар фестивалын өткөрдү.   Фестивалдын өзгөчөлүгү жаш меймандар үчүн алардай эле жаш мугалимдер мастер-класстарды өткөргөнүндө болду. Химия боюнча кызыктуу тажрыйбалар, бир нече ...
02.06.2019

Экс-президент Роза Отунбаева балдардын келечегине кам көрүүгө чакырды

Экс-президент Роза Отунбаева 1-июнь Балдарды коргоонун Эл аралык күнүнө карата атайын макала жазып, балдардын билим алуусу жана саламаттыгына өзгөчө көңүл бурууга чакырды.   Макалада өлкөдөгү үч жашка чейинки балдардын 44 пайызга жакыны жетишпеген турмушта, керектүү тамак-аш, витамин менен камсыз болбой жашап жатканы айтылат.   “Бүгүн 20 миңге жакын бала жакырчылыкта жашап жатат. Алар айына 1420 сомго бааланган тамактануу үчүн керектүү рационду алууга ...
01.06.2019

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын 2019-жылдын июнуна иш-чараларынын дайджести

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын 2019-жылдын июнуна иш-чараларынын дайджести       1-июнь - «Кыргызстанды өнүктүрүүгө балдардын салымы» балдар фестивалы Качан: 1-июнь Кайда: К. Баялинов атындагы Республикалык балдар жана өспүрүмдөр үчүн китепкана 1-июнда – Балдарды эл аралык коргоо күнүндө чемпион балдар жана «жылдыз» балдар интернат үйлөрдөгү 170 бала үчүн мастер-класс өтөт жана көрсөтмөлүү оюндарды көрсөтөт. Жетим балдар, аз камсыз болгон ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»