Демилгелер Демократиялык башкаруу Экс-президенттик институт

03.10.2013

Роза Отунбаева: Бажы союзу – бул биздин жашоо мейкиндигибиз

Кыргызстандын мурдагы президенти жана тышкы иштер министри Роза Отунбаева DW’га интервьюсунда республикадагы абал жана анын Бажы союзуна кириши жөнүндө сүйлөшүүлөрдөгү көйгөйлөр жөнүндө айтып берди.

 

Фридрих Эберт атындагы фонддун (Friedrich-Ebert-Stiftung) чакыруусу боюнча Германияга Кыргызстандын мурдагы президенти жана тышкы иштер министри Роза Отунбаева келди. Фонддун конференц-залында ал республикадагы саясий жана экономикалык абал жөнүндө лекция окуду, андан соң DW’нын кабарчысынын суроолоруна жооп берди. Роза Отунбаева, атап айтканда, Кыргызстандын Бажы союзуна кириши жөнүндө сүйлөшүүлөрдөгү көйгөйлөр тууралуу айтып берди.

 

DW: Отунбаева айым, Берлинде сөз сүйлөп жатып, сиз Кыргызстанда парламенттик демократияны чыңдоо ишиндеги ийгиликтер жөнүндө көп айттыңыз. Ошону менен бирге айрым – өлкөнүн өзүндөгү да, ошондой эле чет өлкөлөрдөгү да – байкоочулар кезектеги саясий туруксуздук вариантын жокко чыгарбайт. Сиз кырдаалды кандай деп баалайсыз?

 

Роза Отунбаева: Демократияга, анын үстүнө парламенттик демократияга дайыма айрым туруксуздук мүнөздүү. Бирок мындан жаңы революция тобокелдиги жөнүндө тыянак чыгарууга болбойт. Бизде парламентте беш фракция бар, алар Кыргызстандагы бардык көйгөйлөрдү чечип жатат. Президенттин бийлиги чектелген. Анын бир бөлүгү – өкмөткө, калган бөлүгү парламентке өттү. Азыр өлкөдө бир падыша башкарат деген жок. Биз түзгөн ооздуктоо жана каршы салмак системасы бар. Бирок биз андан да чоң нерсени – парламенттик фракциялар алда канча туруктуу болгудай жана бүткүл беш жыл бою сакталгыдай кылууну каалайбыз

 

Биздин парламент үч жылдан бери иштеп жатат – кемчиликтер жана ар тарапка ооп кетүүлөр болгону менен, бирок иштеп жатат. Бир гана жолу өкмөттүк кризис болду. Азыр күн тартибинде өтө олуттуу маселе – Кумтөр көйгөйү турат (Кыргызстандын алтын кени запастары боюнча дүйнөдө үчүнчү орунда – Ред.), ал бюджеттин 15 пайызын жабат. Бул жагынан угулуп жаткан ызы-чуу, кыязы, айрым туруксуздук жөнүндө ойго алып келип жаткан шекилдүү.

 

- Сиз улантуучуга бийликти тынч жана ыктыярдуу түрдө өткөрүп берген Кыргызстандын биринчи жана азырынча жападан жалгыз президенти болдуңуз. Сиз иштеп жаткан мамлекет башчысы да ушундай кылат деп ишенесизби?

 

- Ооба, президент белгиленген мөөнөттө кетем деп бир нече жолу айтты. Президент биз 2010жылдын апрелинде алдыга койгон максаттар менен милдеттерди жактайт. Ал – жаңы Конституциянын авторлорунун бири, ошондуктан ал ыйгарым укуктарын, сөзсүз, өз убагында токтотот деп ишенем.

 

- Сиз кеп кылып жаткан окуялардан кийин Батыш Кыргызстанга кыйла көп көңүл буруп калган. Азыр силердин өлкөгө кызыгуу бир топ азайып калды. Сиздин көңүлүңүз иренжип калган жокпу? Сиз, мисалы, Евросоюздан эмнени күтүп жатасыз?

 

- Европалык Союз жакында эле, биздин президенттин Брюсселге визитинин жүрүшүндө Борбордук Азия жана биринчи кезекте Кыргызстан анын күн тартибинде кала берет деп кайрадан билдирди. Бул жерде, Берлинде, өкмөт башчыларынын офисинде мага ФРГнын канцлери кайра шайланары менен биздин өлкөгө сөзсүз жардам бере тургандыгын билдирди деп айтышты. Германияда Кыргызстандын өнүгүшүнүн демократиялык мүнөзү жөнүндө айтып жатышат, бизге жардам берүүгө даяр. ЕСте көптөгөн өлкөлөр бар, бирок алардын ичинен жок дегенде Германия сыяктуу алдыңкылары мындай багытты өзүнүн приоритети деп атаса, бизге ушул эле жетиштүү болот.

 

- Кыргызстандын тышкы соодасынын жарымы Кытайга туура келет. Бирок саясий жактан Бишкек Москваны көбүрөөк карайт. Ушул үч бурчтуктагы мамилелерди сиз кандай деп эсестетесиз?

 

- Толук адекваттуу. Бизде Кытай менен миң километр жалпы чек арабыз бар. Биздин өлкө аркылуу кытай товарларынын транзиттик жолдору Өзбекстанга, Россияга өтөт. Биздин адамдарыбыз ушул соодада алектенет. Бирок биздин тышкы саясатыбыз Россия менен өтө тыгыз байланышкан. Бизди тарых, маданият, тил бириктирип турат.

 

- Кыргызстан Бажы союзуна кирүү жөнүндө сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатат. Сиз Бажы союзуна катышуудан кандай натыйжага үмүттөнүп жатасыз?

 

- Мен товарлардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн, жумушчу күчүнүн, финансынын эркин орун которушу, башкача айтканда, Бажы союзу болжолдоп жаткандар, ушулардын бардыгы биз үчүн жагымдуу жана маанилүү деп эсептейм. Бул биздин жашоо мейкиндигибиз. Бажы союзуна кошулуу – бул татаал процесс экенин биз түшүнөбүз. Бизге көпчүлүк позициялар үчүн күрөшүүгө туура келүүдө. Кыргызстан эчактан бери эле ВТОдо, ушул уюмга кирген көптөгөн башка өлкөлөр менен түзүлүп калган чарбалык байланыштарыбыз бар.

 

Бажы союзунун региону болсо – тегиз эмес, ВТОго мүчөлөр бар, ошондой эле мүчө эместер (Казакстан менен Беларусь ВТОго кирбейт - Ред.) да бар. Плюс Кытай, ал Борбордук Азиянын көпчүлүк өлкөлөрү үчүн, анын ичинде Казакстан, ошондой эле Россия үчүн негизги соода өнөгү болуп саналат. Бажы союзуна кирүү жөнүндө сүйлөшүүлөр дагы жүрө берет жана биз көзгө көрүнбөгөн кыйла көп бөгөттөрдү көрүп жатабыз.

 

- Сиз эмнени айтып жатасыз?

 

- Бизди Бажы союзуна жөн эле кабыл алып жаткан жок. Өз кезегинде, биз Бажы союзу – бул асмандан түшө калган белен аш эмес экенин көрүп турабыз. Казакстанга, мисалы, белорус азык-түлүк товарлары батпай кеткен, алар арзан жана даамдуу. Айрым казак ишканалары, мындайча айтканда, токтоп калды.

 

Биз да өтө күчтүү атаандаштарга дуушарланабыз. Өз товарлары менен бизди каптатып жаткандай көрүнгөн Кытай да бизден азык-түлүк сатып алгысы келет. Андыктан биз тыянак чыгарып жана даярданууга тийишпиз.

 

- Акыркы суроо, Отунбаева айым, Афганистан жөнүндө. 2014-жылы эл аралык коалициянын аскердик контингенти Афганистандан кеткенде, сиз Кыргызстан үчүн кандай натыйжаларды күтөсүз?

 

- Бизди биринчи кезекте Афганистан менен бекем жабылбаган чек ара тынчсыздандырат. Баңгизаттардын, куралдын, моджахеддердин трафиги – ушулардын бардыгы алдын ала болжолдоого боло турган нерселер. Биз ушундай жагдайга тынчсызданабыз, чек ара аскерлерибиздин даярдыгын тиешелүү деңгээлге көтөрүп жатабыз. Мындан тышкары, адамдарга баңгизаттан эмес, кандайдыр бир башка нерселерден акча табуу мүмкүнчүлүгүн да берүү керек.

Deutsche Welle

 

Акыркы жаңылыктар

27.01.2020

«Гений» радиоуктуруу: Балдар үчүн «Кыргызстаныбызды окуп-үйрөнөбүз» аттуу билим сандыгы тартууланды

2020-жыл Региондорду өнүктүрүү, санариптештирүү жана балдарды коргоо жылы деп белгиленди. Албетте, балдарды коргоо багытында, аларга эрте жаштан билим берүү, Кыргызстандын региондорун таанытуу, жаратылышты жакшы көрүп аны коргоо жаатында “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду тарабынан 2019-2020-окуу жылында “Кыргызстаныбызды окуп-үйрөнөбүз” аттуу эки тилдеги усулдук колдонмо менен дидактикалык материалдан турган Билим сандыгы Бишкек ...
27.01.2020

«Шамалдагы от» поэзия кечеси болуп өттү

2020-жылдын 24-январында “Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте уюштурган “Шамалдагы от” аттуу отуз тогузунчу поэзия кечеси болуп өттү. Кече жаш акындар Махабат Касеинова менен Турдубек уулу Садырбектин чыгармачылыгына арналды. Төкмө акын Чынгысхан Кожошев кеченин ачылаар алдында “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык ...
24.01.2020

Санарип ыкмаларын 2000ден ашык киши өздөштүрдү

Үстүбүздөгү жылдын 23-январында "Санарип 50+" долбоорунун окуу курсунун катышуучулары менен Кыргыз Республикасынын экс-президенти, "Роза Отунбаеванын десилгеси" Эл аралык коомдук фондунун негиздөөчүсү Роза Отунбаева жолукту. Р.Отунбаева курстун угуучуларына долбоордун мааниси, максаты, зарылдыгы жана натыйжалары тууралуу кеңири айтып берди. Биринчи кездешүү “Санарип 50+” долбоорунун алкагында ачылган окуу борборунда болду. Окуу курсунун ...
23.01.2020

Р.И.Отунбаева Кара-Балта шаарындагы «Билимкана» мектебинин иши менен таанышты

Экс-президент, «Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын уюштуруучусу Р.И. Отунбаева 2020-жылдын 15-январында Кара-Балта шаарында жайгашкан «Билимкана-Кара-Балта»* мектебине барды жана мектептин турмушу, окуучулар жана мугалимдер менен таанышты. Бул мектеп толук күн иштейт, 2018-жылы негизделген, анда 200дөн ашык окуучу окуйт. Кыргыз, орус жана англис тилдеринен тышкары, окуучулар экинчи чет тилди тандайт. Визиттин жүрүшүндө ошондой эле «Роза Отунбаеванын ...
23.01.2020

Мектеп окуучуларын экологиялык тарбиялоо боюнча билим кербени

«Экологиялык тарбиялоо боюнча билим кербени» өз сапарын улантууда. 2019-жылдын сентябрынан тартып 2019-жылдын декабрына чейин Бишкек шаарынын 20дан ашык мектебине (№ 1, 4, 10, 11, 12, 16, 21, 23, 32, 33, 38, 43, 45, 46, 51, 52, 53, 65, 66) барды жана 6-7-класстардын 1600дөн ашык окуучусун камтыды. Бул акция презентация түрүндөгү интерактивдүү лекцияны билдирет, ал өзүнө ошондой эле дискуссияларды жана маалыматтык командалык оюндарды, ролик көрүүнү камтыйт. Мектеп окуучулары ...
22.01.2020

КРнын мектепке чейинки билим берүү системасынын өкүлдөрү Түркияга ар жылдагы таанышуу сапарына даярданып жатат

«Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын «Жайлоодогу өнүктүрүү борборлору» долбоорунун 2019-жылдагы ишинин жыйынтыктары боюнча жигердүү катышуучулар, уюштуруучулар жана өнөктөр Түркияга ишсапар менен сыйланды. Түркияга визиттин программасы Түрк дүйнөсүнүн муниципалитеттеринин Бирлигинин колдоосу менен уюштурулуп жатат. КРнын мектепке чейинки билим берүү системасынын 12 өкүлү Түркиянын шаарларынын муниципалитеттеринин мектепке чейинки билим ...
22.01.2020

Балдарды балет боюнча мастер-класска чакырабыз

Достор, балдары – бийлегенди жакшы көргөн уулдары жана кыздары барлардын бардыгын, бардык кичинекей тынчы жок балдарды жана алардын ата-энелерин ишембиде, 25-январда, балет боюнча мастер-класска чакырабыз. Саат 16.00дө башталат. Өткөрүү орду "Антре" студиясы, Орозбеков көчөсү 2.   Мастер-класстын наркы - 100 сом.   Мастер-класста балдар жаш балериналардын сабактарын көрүп жана өз күчүн сынай алат. Мастер-класс "Балдар филармониясы" музыкалык-билим берүү ...
20.01.2020

КАЛКТЫН КАЛЫҢ КАТМАРЫ САНАРИП ЫКМАЛАРЫН ҮЙРӨНҮҮГӨ ТИЙИШ

Жеке эле мугалимдер эмес, 30 жаштан жогорку курактагы ата-энелер санарип ыкмаларын үйрөнүүгө тийиш. «Аймактарды өнүктүрүү жана санариптештирүү» жылында «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду КICB банкы менен биргеликте кадырман курактагылар үчүн арналган «Санарип+50» долбоорун ишке ашырып жатат.      “Санарип 50+” долбоорунун максаты – улуу муундагы адамдарды жана бардык каалоочуларды смартфон ...
20.01.2020

«Шамалдагы от» поэзия кечеси өтөт

«Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук Филармониясы жана Кыргыз Улуттук Жазуучулар союзу менен биргеликте  жумурай журтка таанымал  белгилүү акындардын жана элдин сүймөнчүлүгүнө арзып келаткан жаш акындардын поэзия кечелерин өткөрүүнү  төрт жылдан бери үзгүлтүксүз улантып келүүдө. Кезектеги кече  эсеп боюнча  отуз тогузунчу жана ал жаш акындар  Турдубек уулу Садырбектин жана ...
15.01.2020

Таланттуу балдар «Гений» радиоберүүсүндө

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн 2019-жылга карата жыйынтыктоочу чыгарылышында эл аралык сынактардын жеңүүчүлөрү, Кыргызстандын желегин чет өлкөлөрдө желбиретип келген таланттуу балдар катышты. Мукаш Абдраев атындагы атайын музыкалык мектеп интернатынын окуучусу Алтынай Белекова ооз комузда, ал эми Сезим Анарбекова менен Наргиза Умарова виолончель аспабында ...
18.12.2019

«Каректеги жаз» поэзия кечеси болуп өттү

2019-жылдын 17- декабрында “Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликтеуюштурган акын,Маданияттын мыкты кызматкери, КР Ардак грамотасынын ээси Жыпар Акунованын жана Билим берүүнүн мыктысы, акын Клара Кичинемолдоеванын чыгармачылыгына арналган “Каректеги жаз” аттуу поэзия кечеси болуп өттү. Кечеде алгач акындар өздөрүнүн ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»