25.09.2018

Роза Отунбаева: БУУдагы бийик жолугушууларда акылың төгүлүп, харизмаң көрүнүп турганы жакшы

Президент Сооронбай Жээнбеков Бириккен Улуттар Уюмунун 73-сессиясынын жалпы дебаттарына катышуу үчүн Нью-Йоркко барды. Жээнбеков сөз сүйлөп, БУУнун Башкы катчысы Антонио Гуттериш менен да жолуга турганын президенттин расмий сайты жарыялады.

 

Кыргызстан эгемендик алгандан бери анын президенттери БУУда бир нече ирет сөз сүйлөп, баяндама жасаган. Би-Би-Си аталган дүйнөлүк башкы уюмда бир нече ирет сөз сүйлөгөн Кыргызстандын экс-президенти Роза Отунбаевага кайрылып, БУУда сөз сүйлөөнүн кайсыл жагы маанилүү экенин сурады.

 

Р. Отунбаева: БУУга 190 чамалуу мамлекет мүчө болуп саналат. Ушул өлкөлөрдүн баары жылына бир жолу Нью-Йоркто чоң курултайга чогулат. Ал жерде күн тартиби туруктуу. Учурда дүйнөдө болуп жаткан эң эле маанилүү, курч, бүт дүйнө карап турган окуялар көңүл борборунда болот. Ушул окуялар боюнча силердин өлкөнүн көз карашы кандай деген биринчи суроо болот. Экинчиси, өзүңөрдүн кандай көйгөйлөрүңөр бар, силерди эмне кыжаалат кылып жатат деген эки маанилүү суроо коюлат.

 

Ошон үчүн ар бир өлкөдөн мамлекет башчысы же өкмөт башчысы, алар бара албаса тышкы иштер министрлери барып, жыл сайын улуу, ыйык трибунадан дүйнөгө өздөрүнүн көз карашын айтып берет. Мунун баары жазылып, катталып турат. Бул маалыматтарды жыл бою башка өлкөлөр карап чыгышат. Бири-бирине барып жатканда "Аа бул өлкөнүн Израиль, Палестина боюнча көз карашы мындай экен, Иран боюнча мындай экен, Түштүк, Түндүк Корея боюнча момундай экен",-деп талдап алат. Башкача айтканда, бул өлкөнүн позициясы ачык, прогрессивдүүбү, регрессивдүүбү же ортодо эле жүрөбү деп көзөмөлдөй турган маанилүү позиция.

 

Би-Би-Си: Сиз да убагында БУУда сөз сүйлөп, Палестина жөнүндө, Кыргызстандагы демократиялык процесстер, Ооганстан, аймактагы абал жөнүндө айттыңыз эле. Сиздин баяндамадан кийин дүйнөлүк лидерлердин, саясатчылардын же аймактагы жетекчилердин реакциясы кандай болгон?

 

Р. Отунбаева: Биздин республика көп учурда жеке позициябыз ушундай деп эле өзүбүз билгенди жасабайбыз. Ушундай курч маселелерде, мисалы Ооганстан, Украина болобу, биз регионалдык түрдө бирге жооп издейбиз. Мында биз мүчө болгон эл аралык уюмдар да бар. Алардын көз карашына да маанилүү басым жасалат. Биз аларды сөзсүз эске алабыз. Ушул линза аркылуу көрсөтөбүз.

 

1996-жылга да кайрылып калдың, ал кезде Палестина деген өлкө да жок болчу. Палестина менен Израил жөнүндө айта турган болсом, алардын ортосундагы конфликт 60 жылдан бери келе жатат. Мына ошонун баарын дүйнө жүзү бүгүнкү күнгө чейин тыкыр көзөмөлгө алып келе жатат. Курчуп кетсе сөзсүз кабатыр экенибизди билдиребиз. Андай учурда жөн эле четте карап олтура албайт экенсиң. Дүйнө, глобалдык турмуш бул бир айылдын эле турмушундай болуп калды. Айылдын четинде, борборунда эмне болуп жатат дегендей эле сөз. Ошон үчүн эч жакка качпай, бекинбей өз позициясын айтуу керек деген зарылдык турат.

 

Би-Би-Си: Сиз БУУнун Баш катчылыгы негиздеген Эл аралык жогорку кеңешчилер комиссиясына мүчө болдуңуз эле. Бул боюнча ишмердүүлүгүңүздөр кандай болуп жатат?

 

Р. Отунбаева: Дүйнөнүн тынчтыгын бекемдөө, кайсы жерде жаңжалдын оту тутанып атса ошол жерди арачалап, жакшы жыйынтыкка келүү маселелси Баш катчы Антонио Гуттериштин көңүл борборундагы маселе. Дал ушул маселеде бул адамга күч жана экспертиза керек. Ошондон улам медиация группасы деп түзгөн. Буга бир жылдан ашып калды. Сөз болуп жаткан топко он сегиз адам кирген. Бул топто менден сырткары Финляндия, Чили, Нигерия сыяктуу бир катар мамлекеттердин мурдагы президенттери, согуш жана тынчтык маселесинде иш алып барган эң күчтүү, өтө дасыккан эксперттер, лидерлер бар. Бул топ дүйнөдөгү эң талылуу, курч маселелер боюнча Нью-Йоркто, Финляндияда эки жолу жолугуп сүйлөштүк. Анда Мьянмар, Израил, Палестина сыяктуу маселелер башкы тема болду. Андан сырткары Түндүк Корея жана Түштүк Кореянын ортосундагы сүйлөшүүлөр боюнча талкуулап, эксперттер пикирлерин айтты. Учурда БУУ ар бирибиздин экспертизабызды алып, кайсы жерде зарыл болсо пайдаланат.

 

Би-Би-Си: Кыргызстан эгемендикке жеткенден тарта БУУда бир канча ирет сөз сүйлөдү деп калдык. Ушул жылдар аралыгында Кыргызстандын кандай сунуштары БУУнун деңгээлинде колдоо тапты?

 

Р. Отунбаева: Бул абдан маанилүү трибуна. Кыргызстандын мамлекет катары алгачкы кадамдарын ошол жерде колдоп беришти. "Манас эпосунун 1000 жылдыгы" баштаган Кыргызстандын бир топ чоң мааракелерин "жаңыдан бутуна туруп аткан мамлекет, буларга дух бере турган абдан маанилүү даталар экен" деп колдоп беришкен. Ошондуктан Генералдык Ассамблея башка мамлекеттер да аткарсын деп чыгарган резолюцияларынын баасы бийик.

 

Быйыл биздин президент БУУда абдан олуттуу маселени көтөрө турганын медиа каражаттары аркылуу билип атабыз. Тагырак айтканда, президент Фергана өрөнүндөгү уран калдыктарынан арылуу, аларды зыянсыздандыруу маселесин көтөрөт экен. Бизге эл аралык жардам керек. Бул көйгөйдү чейрек кылымдан бери чече албай келе жатабыз. Трибунада көйгөйдү айтып коюу эле дайыма жыйынтык бере бербейт. Мисалы, Арал деңизи тууралуу канча жолу маселе көтөрүлуп, канча жолу айтылды? Тилекке каршы жардам да жетишсиз, башка өлкөлөрдүн да көңүлү бурулбай жатат. Муну баары чакырык менен токтоп калбай, дагы тынымсыз иштерди алып баруу керек экендигин далили. Тиешелүү уюмдар менен тыгыз иштеп, аягына чыгаруу керек. Бактыбызга жараша негизги донор өлкөлөрдө элчиликтерибиз бар. Ушулар бир муштумдай иштеши зарыл.

 

Би-Би-Си: Сиз, 2010-жылдан кийин БУУнун трибунасында сүйлөп, кайрылуу жасаганыңызда кыргызстандыктар абдан сыймыктанды эле. Эми ушул окуянын адамдык өңүтүнө да кайрыла кетсек. Дүйнөлүк лидерлер, эң абройлуу адамдар чогулган жерде баяндама жасоонун алдында толкундоо, эргүү же балким маселе кандай болуп кетет деген адамдык сезимдер болcо керек?

 

Р. Отунбаева: Абдыбек, ушуну башка кырынан айтып бербейминби. Ошол жердеги аянтча, ошол 3-4 күн өз өлкөң үчүн абдан маанилүү. Ал жерге 190 мамлекеттин президенттери, канчалаган өкмөт башчылар келет. Нью-Йорк да абдан кыйналат. АКШ президенти Вашингтондон келгенде Нью-Йорктун көчөлөрүндө кыймыл кайсы бир деңгээлде токтоп калгандай эле болот. Себеби президенттин коопсуздугу алар үчүн өтө маанилүү. Бирок биз ошол аптаны колдон келишинче туура пайдаланып калууга аракет кылабыз. Кеминде эле жыйырма чакты жолугушуу өтөт.

 

Бул сапар да биздин президент үчүн абдан маанилүү, абдан баалуу деп ойлойм. Анткени жаңы президент. Ошол жердеги көптөгөн мамлекет башчылар менен жолугуп, таанышып, пикир алышып көп маселени чечип алууга боло турган. Демек бул жума бүт дүйнө үчүн зор мааниге ээ. Ар бир жолугушууга даярдануу керек. Балким, ал мамлекеттин экономикалык же саясий тарабын жакшы билбешиң мүмкүн. Биринчи жолу жолугушуп аткан соң ал кишини да тааныбайсың дегендей. Мына ошондой жерде жөндөмүң, харизмаң, акылың төгүлүп турганы зор роль ойнойт. Себеби сүйлөшүп аткан адам да иш боюнча сүйлөп жатасыңбы же үстүртөнбү, баарын сезип тураары бышык. Жолугушуулар тез-тез өткөнү менен баарын кылдат ойлонуп, көп маселелерди чечип алууга ар бир жооптуу адам аракет жумшайт.

BBC - КЫРГЫЗ КЫЗМАТЫ

Акыркы жаңылыктар

23.07.2019

Эко-арт лагердин катышуучулары ак илбирстерди көрүштү

Кара-Кужур жайлоосунда өтүп жаткан Кыргызстандагы биринчи эко-арт лагердин катышуучулары Ананьевадагы Айбанаттарды калыбына келтирүү борбору менен таанышып, ак илбирстерди көрүштү. 20 ашык өспүрүм 19-июлда Ысык-Көл облусунун Ананьева айылындагы Германиянын жаратылышты коргоо бирикмеси (NABU) Айбанаттарды калыбына келтирүү борборунда болушуп, ал жактагы эки ак илбирс, сүлөөсүн, бүркүт, түлкү жана куштарды көрүп, борбордун ишмердүүлүгү менен таанышып, ...
19.07.2019

Кыргызстанда активист-мигранттар үчүн адамдардын укуктарын алга илгерилетүү боюнча волонтердук иш тууралуу жайкы үйрөтүү лагери өттү

Үстүбүздөгү жылдын 12-июлунда USAIDдин "Адамдын укугу жана кадыр-баркы" долбоорунун алкагында мигранттар үчүн үч күндүк жайкы үйрөтүү лагери Жалал-Абад облусунун Кара-Алма айылында жайгашкан “Кара-Алма” эс алуу жайында өттү. Лагердин максаты – мигранттардын укуктарын алга илгерилетүү боюнча волонтердук иш жөнүндө маалыматты мурдагы мигранттарга берүү.   Лагердин ишине жалпысынан он алты мигрант болгон, коомдук лидер болууга жана коомдун ...
18.07.2019

Кара-Кужур жайлоосунда эко-арт лагери өтөт

2019-жылдын 20-июлунан 28-июлуна чейин Кыргызстандын эң кооз, ак илбирс уялаган, мамыры гүлдөрү жайнаган, атактуу - Кара-Кужур жайлоосунда 20 өспүрүм катышкан эко-арт лагери өтөт. Катышуучулар кино, актердук чеберчилик, живописти үйрөнүү аркылуу экология тууралуу түшүнүк алышат жана бул боюнча өз ойлорун айтууну үйрөнүшөт. Кыздар жана балдар аталган жанрлар боюнча командаларга бөлүнүп алып иштешет. Аларга ХV Казань фестивалында гран прини, «Ак илбирс» ...
18.07.2019

«Гений» радиоберүү: Мектеп бүтүрүүчүлөрдүн жалпы республикалык тестирлөөдө көрсөткөн жыйынтыктары

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында 2019-жылы мектепти аяктаган бүтүрүүчүлөрдүн билим сапаты жана аларга түзүлүп жаткан шарттар тууралуу сөз болду.   Жалпысынан жалпы республикалык тестирлөөгө 44289 адам катышып, 62 пайызы босого баллдан өттү, бул тууралуу кененирээк радиоберүүнүн катышуучулары КР Билим берүү жана илим министрлигинин өкүлү ...
16.07.2019

Жайлоо өнүгүү борборлору жөнүндө документалдык тасма тартылууда

Үстүбүздөгү жылдын 23-27-июндарында Жалал-Абад жана Ош облусунун жайлоолорунда жайгашкан жайлоо өнүгүү борборлорунда тарбияланып жаткан балдар тууралуу белгилүү кинорежиссёр, сценарист, продюсер, «Кыргыз киносу» кинотеатрынын негиздөөчүсү, “Дарак ыры” тасмасынын режиссеру Айбек Дайырбеков документалдык тасма тартты. Тасмага алгачкылардан болуп Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы “Кызыл –Кыштак”, “Нур –Айым” жайлоо өнүгүү ...
15.07.2019

Барскоон жана Сузак айыл аймактарынын жумушчу топтору үч күндүк окутуудан (коучинг) өтүштү

Үстүбүздөгү жылдын 5-7- июлунда Ысык-Көл облусунун, Кара-Ой айылынын Ак-Бермет эс алуу үйүндө үч күндүк окутуу (коучинг) болуп өттү. Окутуунун максаты – эки пилоттук айыл аймактын социалдык-экономикалык өнүгүү программасынын өнүктүрүү приоритеттерине миграция жана гендердик багытты жумушчу топтор жана эксперттер менен биргеликте киргизүү. Окутууга Барскоон жана Сузак айыл аймактарынын жумушчу топтору, гендер, миграция маселелери боюнча ...
11.07.2019

«Ынтымактуу конуштар» долбоор жазуу, аны жактоо боюнча иштешүүдө

Үстүбүздөгү жылдын 9-июлунда “Жаңы конуштарда социалдык жана гендердик теңчиликти бекемдөө аркылуу ынтымакты чыңдоо” долбоорунун алкагында пилоттук болуп кирген Бишкек шаарынын 10 жаңы конуштун жаш лидерлери, коомдук ден соолук комитеттеринин мүчөлөрү, муниципалдык аймактык башкармалыктардын башчыларынын орун басарлары, адистери менен бирге долбоор жазуу аны жактоо боюнча коучинг жолугушуу өттү. Пилоттук МАБ башчылары, өкүлдөрү, жаш лидерлер, ...
09.07.2019

Конкурс жарыяланат

КОНКУРС ЖАРЫЯЛАНАТ  Эко-Арт-Лагерь Кара-Кужур өрөөнү, Кочкор р/ну, Нарын обл 19-28- июль 2019-ж Катышуучуларды кантип тандап алабыз? Айлана-чөйрөнү коргоо, жаратылышка аяр мамиле кылуу жана ак илбирсти сактоо темасындагы макал-лакаптын негизинде сүрөт тартып жана ага аннотация жазып, аны: “Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фондунун электрондук дарегине 15.07.19 саат 17.00 чейин жибериниздер office@roza.kg Лагерь 12-15 жаш курактагы, жыйырма жаш улан ...
09.07.2019

«Ынтымактуу конуштар» долбоорунун катышуучулары стратегиялык план түзгөндү жана долбоор жазып жактаганды мыкты өздөштүрдү

4-7-июлдарда Ысык-Көлдө «Социалдык жана гендердик теңчиликти илгерилетүү аркылуу ынтымакты бекемдөө» долбооруна кирген Бишкектин 10 жаңы конушунун активдүү катышуучуларына “Долбоордун туруктуулугун камсыз кылуу боюнча стратегиялык пландоо” аттуу темада тренинг өтүлдү. Окутууга Ак-Ордо, Ак-Тилек, Ак-Бата, Бакай-Ата, Жеңиш, Калыс-Ордо, Көлмө, Мурас-Ордо, Рухий-Мурас, Эне-Сай конушунун жаш лидерлери жана коомдук ден соолук комитетинин мүчөлөрү ...
04.07.2019

Кыргызстанда активист-мигранттар үчүн жайкы үйрөтүү лагери өттү

2019-жылдын 27-июнунда USAIDдин "Адамдын укугу жана кадыр-баркы" долбоорунун алкагында мигранттар үчүн үч күндүк жайкы үйрөтүү лагери аяктады. Лагердин ишине он төрт мигрант болгон, коомдук лидер болууга жана коомдун өнүгүшүнө салым кошууга даяр болгон коомдук-активдүү жарандар катышты. Алардын ичинен он эркек жана төрт айым Чүй, Талас, Нарын жана Ысык-Көл облусунан келишти.   Үч күндүн ичинде лагердин катышуучулары өз укугун ишке ашыруудагы ...
30.06.2019

Ретриттин жүрүшүндө «Роза Отунбаеванын демилгеси» ЭКФнын миссиясы аныкталды

21-июндан 24-июнга чейин Ысык-Көлдүн түштүк жээгинде КР экс-президенти, фонддун негиздөөчүсү Роза Отунбаеванын катышуусу менен «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фондунун кызматкерлери үчүн ретрит өттү.   Фонддун командасы уюштуруучулук жана инсандык өнүгүү призмасы аркылуу өз ишин кайра жүктөөнү жана кайрадан аңдап-түшүнүүнү жүргүзүү максатында ретрит уюштурду. Иш-чара төмөнкүдөй багыттар боюнча жүргүзүлдү:   • Өзүн ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»