20.04.2017

ЗОЖ балдар бакчасында. Ден соолуктун эң жөнөкөй 10 шарты

Мектепке чейинки куракта наристенин ден соолугун сактоо жана иммунитетин чыңдоо процесси дени сак инсанды калыптандыруунун чечүүчү этабы болуп саналат. Дал ушул мезгилде органдардын күчөтүлгөн калыптануусу жүрөт, кичинекей кишинин андан аркы жашоосу, иш жүзүндө, ушуга байланыштуу. Ошондуктан балдар бакчасында ЗОЖду киргизүү наристени өнүктүрүүдө маанилүү роль ойнойт.


Жакындагы изилдөөлөрдүн натыйжасы балдардын денебой жана психикалык ден соолугу начарлашынын тенденциясын так көрсөттү. Балдар бакчасынан кийин балдар мектепке кала берсе болор-болбос жүккө даяр эмес болуп келишет. Силер өзүңөр деле дене тарбия сабактарында кескин эс-учун жоготуп койгон же кала берсе дүйнө менен кош айтышкан кыйла көп кездешкен учурлар жөнүндө маалыматтарды ЖМКдан көп жолуктуруп жүрөсүңөр.


Мындан тышкары, илимпоздор баланын организми максималдуу эң жакшы шарттарда өөрчүүгө тийиш деп белгилешет. Ошондуктан алар балдар үчүн жалаң гана сапаттуу продукцияны: жеке гигиена каражаттарын, тамак-ашты, оюнчуктарды, идиштерди, витаминдерди, дары-дармек каражаттарын сатып алууну көшөрө сунушташат.


Балдар бакчасындагы сергек жашоо ыңгайы


Мектепке чейинки курак – адамдын өмүрүндөгү эң кыска курактардын бири. 7 жашка чейин адам өзүнүн өнүгүшүнүн чоң этабынан өтөт, ал анын бүткүл жашоосунда эч качан кайталанбайт.


Сергек жашоо ыңгайын, пайдалуу адаттарды сүйүүнү калыптандыруу, ден соолукту сактоо жана чыңдоо – булар наристе өзүнүн максималдуу көп убактысын өткөргөн мекеменин – балдар бакчасынын негизги милдети.


Балдар бакчаларынын тарбиялануучуларынын ден соолугун чыңдоо педагогдордун, тарбиячылардын, психологдордун күчү менен гана жүргүзүлүүгө тийиш. Бул чоң чынжырча, ага сөзсүз түрдө ата-энелер кошулууга жана педагогдор менен бирге иштөөгө тийиш.


Балдардын сергек жашоо ыңгайына, биринчи кезекте, ата-энелер аракет кылууга тийиш.


Ден соолуктун 10 шарты


1. Таза абада болуу.


2. Балдар бакчасында эч кандай мажбурлабастан ар түрдүү тамак-аш (жашылчалар, жемиштер, ботко, сүт азыктары).


3. Балдардын ден соолугун чыңдоо.


4. Кыймыл-аракеттеги жана буюмдарды таанып-билүүдөгү чек коюлбагандык.


5. Жеке гигиена жөндөмдөрү. Жеке үлгү көрсөтүү баарынан дурус (тишти күнүнө эки жолу тазалоо, колду жууп туруу, даарат алуу, киринүү, ич кийимдерди алмаштыруу).


6. Булчуңдарга күч келтирүү. Албетте, активдүүлүктүн чуркоо, секирүү сыяктуу жана башка формаларын кайталоонун кажети жок. Ушулардын бардыгы балага башка кишинин жардамысыз эле мүнөздүү. Зарядка, гимнастика, бий, ар кандай эстафеталар, активдүү оюндар – ушулардын бардыгы балдар бакчасында колдонулуучу ЗОЖдун бардык аспекттери. Ошондуктан, эгерде дем алыш күнү ушундай позиция жоготулса, өтө жаман. Эс алуу диванда оонап жатууда же көпкө уктоодо турушу мүмкүн экендигин көрсөтүү жакшы эмес. Дене көнүгүүлөрү өз денеңди башкарууну үйрөнүү мүмкүнчүлүгүн берет. Алар табиттин жакшырышына жана зат алмашуунун калыбына келишине алып келет.


7. Балдар бакчасында күндүн режимин пландаштыруу жана сактоо. Сарамжалдуу режим бардык органдар ошондой эле режимге ылайык иштешине жардам берет. Күндү табигый муктаждыктарга (уйку, тамактануу) жумшоо жана ар кандай эмгек процесстерине тартууга, жөндөмдөрдү өздөштүрүүгө тартуу керек.


8. Бейпилдик. Мында 2 аспектти бөлүп көрсөтүүгө болот. Бейпилдик үй-бүлөдө өкүм сүрүүгө жана балдар бакчасында сакталууга тийиш. Бала өзүн үйдө күтүп жатканын жана жакшы көрөөрүн билүүгө тийиш, ошондо ал ар кандай милдетти аркалай алат. Мектепке чейинки мекемелерге келсек, тынччылык жана бейпилдик үчүн психолог бар, ал татаал кырдаалдарды чечүүгө жардам берет.


9. Өнүктүрүүчү оюндар, жыйынтыктарды чыгаруу менен жакшы жана жаман жөнүндө кызыктуу аңгемелер. Денебой жактан өнүгүү үчүн оюндардан тышкары, эстеп калуусун өнүктүрүү үчүн оюндарды ойногула.


10. Жакшы көрүү.


Айрым балдар бакчалары ата-энелер менен маектешүүлөрдү жүргүзөт жана ден соолукту сактоого багытталган ден соолукту чыңдоочу иш-чараларды бирге тандайт. Бул чындыгында эле балдар бакчасы-ата-эне чынжырчасындагы байланышты жана карым-катышты көрсөтүп турат. Мектепке чейинки мекеменин өзү туруктуу демилгеге таасир эте албастыгын унутууга болбойт, ага бардыгына ата-эненин уруксаты жана жактырган көз карашы талап кылынат.


Балдар бакчасында ден соолукту чыңдоо


• Эртең мененки гимнастика.


• Сейилдеп басуу жана экскурсиялар (жаратылышта күн жылуу учурда курт-кумурскалардан сактоочу балдар органикалык каражаттарын колдонгула).


• Ортопедиялык матрацта уктоо.


• Витаминдүү жана чөп чайлар.


• Ойлоштурулган тамак-аш, анын ичинде накта витамин кошумчалары.


• Дидактикалык оюндар, алар ЗОЖдун жана анын курамдарынын негиздерин түшүнүүгө жардам берет.


Балдар бакчалары сыяктуу мектепке чейинки балдар мекемелеринин негизги максаты балдардын өз ден соолугуна туура жана аяр мамилесин камсыз кылууда, аракеттин тездигин, шамдагайлыкты, күчтү жана ылдамдыкты өнүктүрүүдө, өзүнүн эмоциялык абалын жөнгө салууга, туура чечим кабыл алууга үйрөтүүдө, баланын ден соолук абалынын квалификациялуу диагностикасына кепилдик берүүдө турат.


Балдар бакчаларында ЗОЖду киргизүү балдарда ден соолук, өзү үчүн жоопкерчилик, ар кандай турмуштук кырдаалдарда туура жүрүш-турушту тандоо сыяктуу адамдык дөөлөттөрдү иштеп чыгууга түрткү болот.

Акыркы жаңылыктар

19.11.2019

Жыргалбек Курманбеков, Калыс-Ордо конушундагы 86 мектептин мугалими, «Санарип 50+» долбоорунун тренери: «Ата-энелерди электрондук почта менен иштөөгө даярдоо керек»

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду КICB банк менен бирге улуу муундагы адамдар үчүн “Санарип 50+” долбоорун ишке ашырууда. Долбоордун максаты – 50 жаш курагындагыларга, дегеле бардык каалоочуларга смартфондун функцияларын, смартфон аркылуу маалыматтарды издөөгө, социалдык тармактарда баарлашууну, электрондук почтаны пайдалануу менен расмий каттарды жүргүзүүнү, ошондой эле каржылык санариптик куралдардын негизинде электрондук ...
19.11.2019

«Гений» радиоберүүсү: Мектеп окуучулар альтернативалык онлайн-олимпиадага катыша башташат

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында мектеп окуучулар үчүн биринчи жолу түзүлүп жаткан альтернативалык онлайн-олимпиада жөнүндө маек курдук. Окуучулар онлайн-олимпиадага ушул жылдын декабрь айынан тарта классына, мектебине карабастан катышып өз күчүн, билимин сыноого болот. Альтернативалык онлайн-олимпиаданын максаты жана ага катышуу жолдору ...
14.11.2019

«КЕЧ КҮЗДӨГҮ КУСАЛЫК» поэзия кечеси өтөт

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар Союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте эл сүймөнчүгүнө ээ болгон акындардын поэзия кечелерин өткөрүүнү улантууда. Кезектеги кече белгилүү акындар, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер Мээркан Токсобаеванын жана КР Улуттук Жазуучулар союзунун мүчөсү Самидин Стамбековдун чыгармачылыгына арналат жана ал “Кеч күздөгү ...
13.11.2019

«Үчтөн кийин кеч»

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду тарабынан ата-энелерге арналган наристени өнүктүрүүдөгү эң зарыл турган көндүмдөрүн, билгичтиктерин калыптандырууга багытталган маалыматтык салым кошууга арналган социалдык тармактарда «Үчтөн кийин кеч» баракчалары ачылды. Instagram, Facebook, Одноклассники жана Telegram социалдык тармактарынан Кыргызстан калкынын кеңири катмары баланы эрте жаш куракта өстүрүү, ата-эненин коомдогу орду жана озуйпасы, ...
06.11.2019

7-ноябрь - Маалымат жана басма сөз күнү

Бүгүнкү күндө, кыязы, биздин өлкөдө газета окубаган, телевизор көрбөгөн, радио укпаган же Интернеттеги жаңылыктарды иликтебеген бир да адам жок. Жалпыга маалымдоо каражаттары эчак эле коомубуздун ажыралгыс бөлүгү, социалдык, экономикалык жана саясий окуялар жөнүндө өз учурунда билүүгө жана ойлонууга жардам берген маанилүү булак болуп калды. Азыркы шарттарда алар коомдун өнүгүшүнө кыйла таасир этет. «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук ...
04.11.2019

«МКТ билим берүүдө: Санариптик мейкиндиктеги заманбап мугалим» педагогикалык өнөрканасы

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фонду 2019-жылдын жазында «Кыргызстандын санариптик мууну: МКТ билим берүүдө жана IT билим берүү» деген темада өткөрүлгөн 7-Билим фестивалынын алкагында иш-чараларды жүргүзүүнү улантып жатат, фестиваль Борбордук Азиядагы Америкалык университеттин базасында жана Бишкек шаарынын ортосунда 16 аянтчада өткөрүлгөн, аларга эки күндө 25 миңден ашык адам барган. 2019-жылдын 5-6-ноябрында «Роза Отунбаеванын ...
03.11.2019

«Гений» радиоберүүсү: Кыргызстандык окуучулардын геометрия боюнча Иран олимпиадада көрсөткөн ийгиликтери

“Роза Отунбаеванын демилгеси” Эл аралык коомдук фонду менен Биринчи радионун биргелешкен “Гений” радиоберүүсүнүн кезектеги чыгарылышында геометрия боюнча Иран олимпиадасына катышкан кыргызстандык окуучулардын көрсөткөн жыйынтыктары жөнүндө сөз болду. Олимпиада үстүбүздөгү жылдын октябрь айында өтүп, ага 54 өлкөдөн 6 миң окуучу аралыкта катышкан. Кыргызстандан эки окуучу: Адилбек Абдырасулов күмүш медалын ал эми Барчынбек уулу Сыймык коло ...
02.11.2019

Роза Отунбаева медитация боюнча Стамбул конференциясына катышты

2019-жылдын 31-октябрында Роза Отунбаева медитация боюнча Стамбул конференциясына катышты, быйылкы жылы анын темасы «Тынчтыктын кызыкчылыгында эл аралык ортомчулук: кырдаалды талдоо жана келечектер» болду. Ал тынчтык жана ортомчулук маселелеринде региондук жана эл аралык уюмдардын ролуна арналды.   Иш-чаралардын алкагында БУУнун Башкы катчысынын жана жогорку деңгээлдеги Консультациялык кеңештин мүчөлөрүнүн жолугушуусу болуп өттү, анда ...
02.11.2019

Бишкекте «Ынтымактуу конуштар» долбоорунун жыйынтыктарын чыгарышты

Бишкекте 2019-жылдын 31-октябрында «Бишкек шаарынын турак-жай конуштарында тынчтыкты жана стабилдүүлүктү чыңдоо үчүн социалдык жана гендердик теңчиликти алга илгерилетүү» долбоору боюнча корутунду конференция өттү, долбоор борбордун турак-жай конуштарын өнүктүрүү боюнча өткөн жылдан тартып иштеди   Жыл аралыгында үч агенттик БУУ – ЮНФПА, ЮНИСЕФ, БУУнун Баңгизаттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгы (БУУ БКБ) жана «Роза Отунбаеванын ...
31.10.2019

КР Вице-премьер-министри Алтынай Өмүрбекова Женевада «Пекин +25» региондук баяндама жолугушуусуна катышат

Кыргыз Республикасынын Вице-премьер-министри Алтынай Омурбекованын жана Швейцариянын Тышкы иштер федералдык департаментинин Мамлекеттик катчысы Паскаль Баэрисвиль айымдын төрагалыгы астында Женевада Улуттар Сарайында «Пекин + 25» деген эки күндүк региондук баяндама кеңешме өтүп жатат.   Түндүк Америкадан, Европадан, Кавказдан жана Борбордук Азиядан келген 700дөн ашык өзөктүү кызыкдар тараптар – гендердик теңчиликтин жаш тарапкерлеринен ...
22.10.2019

Вальдорф педагогикасынын 100 жылдыгына арналган майрам

20-октябрда "Дордой Плаза-II" соода борборунда Вальдорф педагогикасынын 100 жылдыгына арналган балдар үчүн майрам болуп өттү. Баланы жакшы көрүүгө арналган педагогика – 1919-жылы Рудольф Штайнер Германияда иштеп чыккан балдарды өнүктүрүүнүн бул методикасын ушундай мүнөздөөгө болот. Вальдорф мектептери бүткүл дүйнө боюнча – Африкадан Кытайга чейин, Америкадан Австралияга чейин иштейт. Өз алдынча болуп, чечимдерди кабыл алып, ойлоп жана ойлонуп, ...
21.10.2019

«Жүрөк ырдайт» поэзия кечеси болуп өттү

2019-жылдын 18- октябрында “Роза Отунбаеванын демилгеси» Эл аралык коомдук фонду Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзу, Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармония менен биргеликте белгилүү акын , сатирачы, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер Жолочу Рысбаев жана Жазуучулар союзунун “Алтын калем” сыйлыгынын ээси Мая Осмонкулованын чыгармачылыгына арналган “Жүрөк ырдайт” аттуу поэзия кечеси менен Поэзия кечелеринин 2019-2020жж жаңы ...

Издөө

Экс-президенттик институт

«Устат» долбоору

Мектепке даярдык көрүүчү жыл


School of Childhood

Садики на джайлоо

Gardens on jailoo

Балачак мектеби

School of Childhood

Билим фестивалы

«Эко-долбоор»

«Жылдыздар бөбөктөргө китеп окуйт»

КРда мектеп тамак-ашын ылайыкташтыруу

Балдар үчүн мастер-класстар

«Балдар филармониясы»

«Поэзия кечелери»

Биздин басылмалар

«Мекендештер»


mekendeshter-logo

«Бешик ырлары»


beshik-logo

Видео

Ключевые факторы успешности женщин в инновациях и технологиях

«Аларда кандай болду экен?»

«Фонддун долбоорлору»